نگاه دارد ؟
يَصْلَوْنَها يَوْمَ الدِّينِ
- روز جزا به آن در خواهند آمد . » بدان روى كه اين روز عملا روز جزاى بزرگ است ، پس جحيم ايشان را مىسوزاند و زبانههاى آتش پوستهاى ايشان را در ميان مىگيرد .
بعضى گفتهاند : معنى آيه اين است كه فاجران در روز جزا وارد جحيم مىشوند ، و اين واقعيت چنان به صورت قاطع گفته شده كه تو گويى هم در اين جهان چنين مىشود ، بدان سبب كه وعيد و تهديد از سلطان مقدرى است كه بر هيچ چيز ناتوان نيست ، و هيچ كس او را از آنچه مىخواهد بكند نمىتواند باز دارد .
[ 16 ] و احدى از آنان نمىتواند از جحيم بيرون رود و حتى يك ساعت از آن غايب شود .
وَ ما هُمْ عَنْها بِغائِبِينَ
- و از آن نمىتوانند غايب شوند . » بعضى گفتهاند : آيه دليل بر جاودانه ماندن ايشان در دوزخ است ، و در اين صورت فجّار به معنى معاندان يعنى رويگردانان از حق با وجود شناختن آن خواهد شد ، / 394 در صورتى كه آيه بر اين امر صراحت ندارد ، بلكه دال بر آن است كه در هنگام دخول در دوزخ و مدتى كه در آن باقى مىمانند از آن غايب نمىشوند ، و خدا دانا است .
رازى از امام جعفر صادق - عليه السلام - چنين روايت كرده است كه :
« نعيم معرفت و مشاهده است ، و جحيم تاريكيهاى شهوتها » « 15 » و اين با تفسير اول منطبق است .
[ 17 ] تواناييهاى علمى ما چندان نيست كه بتوانيم بر حوادث آن روز هولناك احاطه پيدا كنيم ، بدان سبب كه روزى است كه از هر جهت با روز معمولى تفاوت دارد .
وَ ما أَدْراكَ ما يَوْمُ الدِّينِ
- و تو چه دانى كه روز شمار چيست ؟ ! »
هامش
( 15 ) - التفسير الكبير ، ج 31 ، ص 85 .