[ 8 ] پس از آن كه آفرينش آدمى تكامل يافت ، و بر اساس حكمت و عدل استوار شد ، پروردگار صورت او را بر حسب مشيت خود و بنا بر حكمت بالغه خويش كه معرفت كنه آن دشوار است ، برگزيد .
فِي أَيِّ صُورَةٍ ما شاءَ رَكَّبَكَ
- به هر صورت كه خواست ، تو را تركيب كرد و آفريد . » هر يك از ما را صورتى ظاهرى زشت يا زيبا است كه خدا آن را براى ما ، بر حسب تقسيم ارزاقى كه نتيجهاى از حكمت او بر آن است ، برگزيده ، و گاه افراد بشر به پيروى از حرص و طمع و خودخواهى ، بعضى از مفردات آن را نمىپسندند ، ولى روى هم رفته ، بنا بر فطرت و عقل هر انسان ، مقبول و پسنديده است .
همچون صورتهاى ظاهرى مشهور ، يك صورت درونى نيز براى انسان تركيب شده است . آيا نمىبينى كه خدا هر كس را با فضيلتى امتياز بخشيده ، و در ضمير او ميل و رغبتى را به وديعه نهاده كه با اميال و رغبتهاى ديگران متفاوت است ، و همين است كه هر شخص را بر آن وا مىدارد كه براى خود در زندگى راهى مخالف با راه ديگران برگزيند كه در نتيجه سبب ايجاد تكاملى در اجتماع مىشود ؛ بعضى از كسان را مىبينى كه حرفه پزشكى را براى خود بر مىگزينند و شايستگى آن را نيز دارند ، و ديگرى مايل به مهندسى مىشود كه متناسب با شخصيت او است ، و سومى طمع در رهبرى يا مديريت مىبندد و اهليت آن را دارد ، در صورتى كه بعضى ديگر جز به كارهاى دستى توجهى ندارند . . . و به همين سبب پروردگار ما گفت :
لِيَتَّخِذَ بَعْضُهُمْ بَعْضاً سُخْرِيًّا
- تا بعضى از ايشان بعضى ديگر را به كار گيرند » . « 5 » / 390 اين بدان معنى نيست كه اين تمايلات حتمى است ، بلكه انسان مىتواند آنها را تغيير دهد ، ولى بيشترين مردم به آن خرسندند و اين خود حكمت الاهى را در تقسيم آن ميان افراد بشر تحقق مىبخشد .
هامش
( 5 ) - الزخرف / 31 .