در اجتماع به چالش مىخواند ، در صورتى كه چالش فرستاده خدا به منظور ساختن اجتماعى برتر و پاكيزهتر است ، و ديوانه نادانسته از آنچه به مصلحت او است دست مىكشد ، در صورتى كه رسول از مصلحت خويش به خاطر مصلحت عامه افراد جامعه چشم مىپوشد .
مگر رسول همنشين و همدم ايشان نبوده است كه او را از خردى مىشناختند و حكيم و راشد و راستگو و امينش مىدانستند ؟ ! آيا اين را نمىدانستند كه او ديوانه نيست ؟ ! چرا ، اين را مىدانستند ، ولى همه امتها فرستادگان بر خودشان را به ديوانگى متهم مىكردند ، / 370 كه قرآن كريم در اين باره چنين مىگويد :
كَذلِكَ ما أَتَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ مِنْ رَسُولٍ إِلَّا قالُوا ساحِرٌ أَوْ مَجْنُونٌ
. « 16 »
وَ لَقَدْ رَآهُ بِالْأُفُقِ الْمُبِينِ
- و او را در افقى آشكار رؤيت كرد . » چشمش عوضى نديد و طغيان نكرد ، و آنچه مىديد و مىشنيد ، وسوسههاى قلب يا رؤياهاى در بيدارى و همانند اينها نبود ؛ پيامبر در اوج بيدارى و فهم و كمال عقل خود بود كه با وحى رسيده از جانب خدا رو به رو شد .
گفتهاند كه : افق مبين محل برآمدن خورشيد پيش از مغرب است ، و ظاهرا مقصود از آن جايى است كه پاك باشد و حجاب و غبارى مانع ديدن درست نشود .
بعضى ديگر گفتهاند : پيامبر - صلّى اللَّه عليه و آله - جبرييل را در صورت اصلى او مشاهده كرد كه در ميان مشرق و مغرب قرار داشت ، و سر او به آسمان بود و پاهايش بر روى زمين ، و به همين سبب تحمل ديدار او را نداشت ، و جبرييل به او گفت : « اگر اسرافيل را مىديدى چه مىكردى كه سرش در زير عرش است و دو پاى او در ژرفناى لايه هفتم زمين ، و عرش را بر دوش خود دارد ، و گاه از ترس خدا چندان خرد و حقير مىشود كه به كوچكى گنجشكى در مىآيد ، و عرش پروردگارت را چيزى جز عظمت او تحمل نمىكند » . « 17 »
هامش
( 16 ) - الذاريات / 52 .
( 17 ) - رجوع كنيد به القرطبى ، ج 19 ، ص 241 .