خوراك طبيعى مناسب است كه هيچ غذاى ديگرى نمىتواند ، به سبب سلامت و وفور و فايدهاى كه در آن است ، با آن رقابت كند ، و على رغم چندين بار دو برابر شدن شماره ساكنان كره زمين در قرنهاى اخير ، زمين هنوز وظيفه خود را براى خوراك رساندن به دهانهاى باز بيشتر انجام مىدهد ، و اگر در جايى گرسنگى و در جاى ديگر نقصان مواد غذايى مشاهده مىشود ، اينها نتيجهاى از بلاهاى طبيعى يا بدى توزيع و بدى طرز اداره است ، و گرنه آن اندازه گندمى كه از كره زمين به دست مىآيد ، براى اهل آن بسنده است و بنا بر آمارهاى دقيقى از آن هم بيشتر است .
[ 28 ]
وَ عِنَباً وَ قَضْباً
- و انگور و سبزيها . » در اين جا قرآن به دو گونه ديگر از خوراك فراوان و اساسى براى تغذيه اشاره مىكند كه از خانواده سبزيها و گياهان خزنده بر زمين است ، و از آن دو يكى عنب يعنى انگور است و ديگرى قضب ، و قضب به نباتى گفته مىشود كه پس از رسيدگى همچون سبزيجات بريده مىشود و به مصرف مىرسد و بقولاتى همچون بادنجان و سيبزمينى و كدو و شلغم و مانندهاى اينها در جزو همين گونه سبزيهاى خوردنى محسوب مىشوند و از آنها بزرگترين فايدهها به ما مىرسد ، و شايد اين ترتيب دلالت بر تدريجى بودن فايده است ، و علم از منافع فراوانى كه در سبزيها وجود دارد ، پرده برداشته است .
[ 29 ] يكى از نعمتهاى خدا زيتون سرشار از مواد غذايى و روغن است و نانخورشى براى خورندگان محسوب مىشود ؛ و نيز چنين است درخت خرما كه از تنه و شاخهها و الياف آن در صناعتهاى گوناگون بهرهبردارى مىشود ، و اما در ميوه آن غذاى كاملى وجود دارد كه كمتر غذايى به پاى آن مىرسد .
وَ زَيْتُوناً وَ نَخْلًا
- و درختهاى زيتون و خرما . » [ 30 ] درختانى كه برگرد يكديگر مىپيچند و بالا مىروند تا به پرتوهاى خورشيد برسند و ساقههاى آنها ستبر مىشود و در مقابل بادها و آفتها مقاومت مىورزد . و اين نيز نعمت الاهى ديگرى است كه پروردگار به ميانجيگرى باران