باران انداختن براى آن كافى است كه به پروردگار عزيز و قدرتمند خودمان ايمان آوريم .
[ 26 ] و زمين را چگونه خدا شايسته براى كشاورزى ساخت ! از اين راه كه آن را سخت و صلب ، و نيز سست آبمانند ( همچون شن متحرك ) قرار نداد و آنچه را كه براى كشت و زرع لازم است در آن آفريد .
ثُمَّ شَقَقْنَا الْأَرْضَ شَقًّا
- سپس زمين را شكافتيم شكافتنى . » چه زيبا و با شكوه است شكافته شدن زمين بر اثر جوانه زدن دانهاى كه راه را براى آشكار شدن بر روى زمين بدين گونه باز مىكند ، و باشد كه در اين ضمن از ميان سنگهاى سخت عبور كند ؛ و بعضى گفتهاند كه : آيه به دورانهاى نخستين عمر زمين اشاره مىكند كه پوسته زمين سفت و سخت و شايسته براى كشت و زرع نبود ، پس خداوند متعال آن را بر اثر جريان يافتن سيلهاى پياپى بر آن آماده براى زراعت ساخت .
از ابو جعفر - عليه السلام - در حديثى دراز روايت است كه گفت :
« اين گفته خداى عزّ و جلّ :
كانَتا رَتْقاً
- حكايت از آن مىكند كه آسمان بسته بود و باران از آن فرو نمىريخت ، و زمين نيز بسته بود و دانه را نمىرويانيد ، پس چون خداوند تبارك و تعالى خلق را آفريد ، و در ميان آنان جنبندگانى به وجود آورد و پراكنده ساخت ، آسمان را با باريدن باران شكافت ، و زمين را با رستن دانه » . « 18 » [ 27 ] سپس پروردگار ما زمين را آماده كشت كرد ، و در آن هزاران گونه رستنى به وديعت نهاد كه هر نوعى از آنها نقش بزرگى در تكامل آفرينش دارد .
فَأَنْبَتْنا فِيها حَبًّا
- پس دانه را در آن رويانيديم . » بعضى گفتهاند كه مقصود از حب در اين جا گندم و جو است ، و ديگران آن را ديگر انواع دانهها همچون ذرت و لوبيا و عدس و نخود دانستهاند ، و اين امر دانسته است كه دانه نخستين منبع خوراك را در عالم تشكيل مىدهد ، / 334 و آن يك
هامش
( 18 ) - نور الثقلين ، ج 5 ، ص 504 .