مردمان با يكديگر به اندازه استجابت و قبول وحى ايشان است .
فَمَنْ شاءَ ذَكَرَهُ
- پس هر كه خواهد آن را ياد كند و به ياد دارد . » خرد و عقل اصل انسان است ؛ مگر نه اين است كه به وسيله آن از ديگر موجودات زنده تمايز پيدا مىكند ، و با آن خداوند متعال او را بر بسيارى از آفريدههاى خود ترجيح مىنهد و اكرام مىكند ؟ ! گاه عقل در خواب غفلت غوطهور مىشود و صاحب آن سودى از عقل خود به دست نمىآورد ، و آيات قرآن فرا مىرسد و او را از خواب غفلت بيدار مىكند . آيا اين نيكوتر است يا مقدارى درهم و دينار ؟
البته عقل . . . ثروت به هر اندازه بزرگ و كلان باشد ، عقل از آن گرانبهاتر و برتر است ؛ چه ثروت جز به عقل حاصل نمىشود ، و چون عقل به كمال نرسيده باشد ، ثروت و مال بيش از آن كه مايه رساندن مالك خود به سودى باشد ، به او زيان مىرساند ، و گاه ثروت وسيلهاى براى استقرار پسماندگى و فقر و گسترش فساد و انتشار پستى و رذيلت مىشود ، در صورتى كه عقل انسان را در راه به دست آوردن ثروتى سودمند مىاندازد ، و در عين حال سبب افزايش ديگر وسايل خوشبختى همچون اخلاق عالى و آزادى و آرامش و صلح است .
قصد از تذكره و پند آن نيست كه مردم به آن هدايت شوند ، حتى اگر خواستار آن نباشند ؛ اين كار بدون خواست خود انسان صورت اتمام نمىپذيرد ، و به همين سبب خداى متعال آزادى انسان را اصلى ثابت در شريعت خود و در سنتهاى حاكم بر آفريدگان قرار داده و حتى ايمان آوردن به آن را منوط به اراده انسان دانسته و به هيچ اكراهى براى پذيرفتن آن فرمان نداده است .
[ 13 - 14 ] و سياق قرآن ، پس از ويران كردن ارزشهاى جاهليت ستونها و تكيهگاههاى ارزشهاى وحى را بنيان نهاده است كه مىبايستى در جامعه رسوخ پيدا كند ، پس به بيان عظمت قرآن پرداخته تا آن را محور اجتماع و مقياسى براى اختلاف فضيلت در ميان مردمان قرار داده ، و سپس به اكرام و بزرگداشت سفيرانى پرداخته است كه حامل آن بودهاند ، و از اين راه ما را بر آن داشته است كه قرآن و خوانندگان به آن را بزرگ داريم ، نه مال و جاه و صاحبان آنها را .