خود بودهاند ، و آن كسان كه زبانهاى خويش را مىجوند ، علما و قاضيان در دينند كه كردارهاى ايشان بر خلاف گفتارهاشان بوده است ، و دست و پا بريدگان آن كساناند كه به همسايگان خويش آزار مىرساندهاند ، و آويختگان به دارهاى آتشين كسانى هستند كه از مردمان در نزد صاحبان قدرت و سلطان سعايت مىكردند ، و آن كسانى كه بويى گندناكتر از لاشه مردگان دارند ، كامرانان از شهوات و لذات و خوددارى كنندگان از پرداختن حق خداى تعالى در اموال خويشند ، و پوشندگان جبهها به خود بالندگان و خودپسندانند » . « 7 » [ 19 ] چون انسان محور آفرينش جهان ما است ، پس ديگر چيزها پيوسته به او و تغيير كننده با او است ، و زمين و آسمان محيط بر آنها را مىبينى كه در معرض تغييرات هولناك قرار گرفته است .
وَ فُتِحَتِ السَّماءُ فَكانَتْ أَبْواباً
- و آسمان گشوده شود و به صورت درها در آيد . » آسمانى كه خدا آن را سقف محفوظ قرار داده بود ، از هم شكافته مىشود ، و شايد درها محل فرود آمدن آشكار فرشتگان و معراج مؤمنان به سوى بهشت و محل خروج كافران براى رفتن به دوزخ باشد .
[ 20 ] اما كوههايى كه توازن و تعادل زمين را حفظ مىكردند ، توازن خود را از دست مىدهند و به راه مىافتند و همچون گرد و خاك در فضاى گسترده پراكنده مىشوند و سرانجام به صورت سراب در مىآيند .
/ 261
وَ سُيِّرَتِ الْجِبالُ فَكانَتْ سَراباً
- و كوهها به راه مىافتند و به صورت سراب در مىآيند . » بدين گونه نظام جهان ما فرو مىريزد ، و از آن روى چنين است كه آفريدهها به مصلحت انسان آفريده شده و مسخر زندگى او شده و از سنتهاى خاصى پيروى مىكردند كه همچون انعامى از خدا در حق انسان بوده باشد ، و اكنون كه بشر
هامش
( 7 ) - مجمع البيان ، ج 10 ، ص 423 .