آيا باغها و جنگلها را ديدهاى كه چگونه آكنده از درختهاى درهم فرو رفته است ؟ اينها همه از بركات باران است .
اين نظامى است كه در آن سوراخ و بريدگى مشاهده نمىشود ، و از اعماق فضا كه در آن خورشيد به تشعشع خود مشغول است تا سطح اقيانوسها كه در آنها آب بر اثر گرما بخار مىشود و تا بيابانها و صحراها ادامه دارد و از زمين گياه و درخت سر بر مىآورد . آيا اين نظام ما را به وحدت تدبير و حكمت مدبّر آن رهبرى نمىكند ؟
آيا به قدرت او كه مىتواند ما را براى روز حساب دوباره زنده كند ايمان نمىآوريم ؟ و آيا ممكن است پروردگار حكيم ما آفريدگان خود را بيهوده به حال خودشان رها كند ؟
[ 17 ] در هيچ ناحيه از اطراف نواحى آفرينش شكاف يا تفاوتى جز در آن جا كه وابستگى با انسانى دارد كه خدا او را بر طبيعت مسلط كرده است ، مشاهده نمىكنيم ؛ انسانى كه خدا به او عقل و آزادى عنايت كرده ، به تباهى كردن در زمين مىپردازد ، پس آيا امكان آن هست كه اين كار از عجز و ناتوانى بوده باشد ؟ و آيا پروردگار آسمانها و زمين كسى را عاجز مىكند ؟ يا از سوء تدبير باشد ؟ در صورتى كه در تدبير او عيب و نقصى نمىيابيم . يا چيزى ديگر ؟ تفكر در اين همه ما را به آن رهبرى مىكند كه اين انسان كه محور حكمت آفرينش و هدف ديگر چيزهاى عالم است ، نمىبايستى بدون حكمت آفريده شده باشد ، پس حكمت آفرينش او چيست ؟ و چون اين را در دنيا نمىيابيم ، با نور عقل به آن هدايت مىشويم كه در / 259 يوم الفصل تحقق پيدا خواهد كرد .
إِنَّ يَوْمَ الْفَصْلِ كانَ مِيقاتاً
- روز داورى وعدهگاه ( خدا با خلق ) است . » در آن هنگام كه آدمى با جزاى خود تلاقى پيدا مىكند ، و پيشينيان و پسينيان گرد هم جمع مىشوند ، و ستمكاران و مجرمان به محاكمه كشيده مىشوند ، و گواهان به شهادت حق بر مىخيزند ، حكمت آفرينش او آشكار خواهد شد .
در آن روز مؤمنان از مجرمان جدايى ( فصل ) پيدا مىكنند و از آنان دور