انحراف و فساد خود جلوه مىدهند ، ولى در روز قيامت ديگر اين عذرهاى باطل ايشان پذيرفتنى نخواهد بود و حتى اجازه راندن آنها را بر زبان به ايشان نمىدهند ، زيرا كه از پيش به سفاهت و حقهبازى محكوم شدهاند ، و اين چيزى است كه ما را به آن دعوت مىكند تا در عذرخواهيهاى خود براى ديگران يا براى فريب دادن خود به جد تجديدنظر كنيم و مطمئن باشيم كه از آنها در روز بازپسين هيچ سودى بهره ما نخواهد شد .
وَ لا يُؤْذَنُ لَهُمْ فَيَعْتَذِرُونَ
- و به آنان اجازه عذرخواهى داده نمىشود ، » چرا كه عذرخواهى سودمند براى آدمى اعتذار از پروردگار خويش در دنيا از خطاهاى خود با توبه كردن از روى خلوص است ، و اما قيامت تنها براى فصل و جزا است ، و به همين جهت فرصت عذرخواهى به آنان داده نخواهد شد . و امام صادق ( ع ) ما را به انديشه دقيقى در آيه متوجه ساخته و گفته است : « خدا بزرگتر و دادگرتر و برتر از آن است كه بندهاش عذرى داشته باشد و نگذارد كه به بيان آن بپردازد ، ولى او عذرى براى عرضه كردن ندارد » ، « 55 » آرى . آنان نمىخواهند كه با منطق سالم از حق خود دفاع كنند ، بلكه مىخواهند به بهانههاى پوچ و واهى متوسل شوند ، و به همين سبب به آنان فرصت سخن گفتن داده نمىشود . و اين از حكمت خداى عزّ و جلّ است كه اگر انسان را آزاد مىگذاشت كه در زندگى هر چه مىخواهد بكند ، و سپس در قيامت در عذرخواهى و بهانهآورى را بر روى او باز مىگذاشت ، حكمت آفرينش تباه مىشد ، و لذا ويلى پس از ويل مخصوص ايشان است .
وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبِينَ
- واى بر تكذيب كنندگان در آن روز . » از اين آيه بر ما مكشوف مىشود كه عذرهاى بى پايه و واهى به سهم خود دروغ است و به صاحب خود ويل بهره مىسازد .
/ 233 [ 38 - 44 ] پس از آن كه قرآن مناظرى از يوم الفصل قيامت را عرضه كرد ، نفوس مكذب را در ايستگاه شاهد و گواهى براى اين آينده زمانى او قرار مىدهد ، در
هامش
( 55 ) - نور الثقلين ، ج 5 ، ص 490 .