است : كفت الشيء ، يكفته كفتا و كفاتا به چيزى گفته مىشود كه آن را به خود بچسبانند ، و در حديث است كه : اكفتوا صبيانكم يعنى كودكان خود را به خود بچسبانيد ، و به ظرف كفت و كفيت گفته مىشود ؛ و ابو عبيده گفته است كه كفاتا يعنى ظرفها ، « 38 » و از قتادة و مجاهد و شعبى روايت شده است كه : يعنى آنها را در خود نگاه دارد ، « 39 » و زمين ظرف و مسكنى براى مردمان است كه زندگان و مردگان را بر خود دارد ، خواه به معنى ظاهرى كلمه باشد يا به معنى مجازى كه مؤمنان و كافران و دانشمندان و نادانان همه را شامل مىشود .
وَ جَعَلْنا فِيها رَواسِيَ شامِخاتٍ
- و در آن كوههاى بلند آفريديم . » « 40 » و شايد آيه حقيقتى زمين شناختى را بيان كند كه كوهها داراى دو قلهاند ، يكى قله فرو رفته در اعماق زمين كه شالوده آن است ، و ديگرى قله بالا رفته به طرف آسمان .
وَ أَسْقَيْناكُمْ ماءً فُراتاً
- و به شما آبى گوارا و شيرين نوشانديم . » ميان سخن درباره كوهها و سخن در خصوص آب شيرين رابطهاى وجود دارد ، چه بهترين و گواراترين آبها آن است كه از منابع كوهستانى سرچشمه مىگيرد و از آن جا به درون زمين و دانهها و نهرهاى كوهستانى روانه مىشود .
امام على ( ع ) در وصف زمين گفته است : « و چون جوشش آب در گوشه و كنار زمين فرو نشست ، و كوههاى بلند سر به آسمان كشيده را بر دوش آن نهاد ، جويها و چشمهها از فراز كوهها بيرون آورد ، / 228 و در شكاف بيابانها و زمينهاى هموار روان كرد ؛ و جنبش زمين را با خرسنگهاى استوار و سر برافراشته پايدار منظم كرد .
پس زمين آرام گرديد و بر خود نجنبيد ، كه بن كوهها در جاى جاى آن درون رفته بود ، و در سوراخهاى آن خزيده ، و بر زبر همواريها و پستيهاى آن ايستاده و سر بركشيده پس از آن فضاى ميان زمين و آسمان را فراخ ساخت ، و هوا را براى
هامش
( 38 ) - مجمع البيان ، ج 10 ، ص 416 .
( 39 ) - همان منبع ، ص 417 .
( 40 ) - تفسير القمّى ، ج 2 ، ص 132 .