توده ريگ هولناكى در مىآيد ، و زمينى كه گاهواره مطمئنى به شمار مىرفت گرفتار زمين لرزهاى عظيم خواهد شد ، و همچنين .
وَ إِذَا الْجِبالُ نُسِفَتْ
- و آن گاه كه كوهها بركنده و روان شوند . » گفتند : نسف البناء يعنى ساختمان را از بيخ بركند ، و نسف الجبال ، يعنى آنها را كوفت و ويران كرد . . . و ما اين را مىفهميم كه / 218 نسف كوههايى كه خدا آنها را به عنوان ميخهاى محكم كننده زمين آفريده بود چه معنايى دارد ، پس ديگر كوهها در آن روز استقرار نخواهند داشت و همراه با مردم به جنبش در خواهند آمد و زمين قابل زندگى نخواهد بود .
اين همه بعضى از مشاهد هولناك قيامت است ، و بايد با خود بينديشى كه اين آفريده ضعيف چگونه مىتواند در برابر اين اوضاع وحشتناك جهانى ايستادگى كند ، و به كجا مىتواند پناه برد ؟ مگر اين كه تلاشهاى صالحانه او وى را از اين همه رهايى بخشد .
[ 11 - 19 ]
وَ إِذَا الرُّسُلُ أُقِّتَتْ
- و در آن هنگام كه پيغمبران را در وقتى معين حاضر كنند . » براى آنان وقتى معين شده است كه در آن وقت در سرزمينى معين براى گواهى دادن برانگيخته مىشوند ، و اين ما را به آن رهبرى مىكند كه حركت پيامبران و بعث ايشان بىدليل نيست ، بلكه آنان در دنيا و آخرت بر اساس حكمتى الاهى پيشروى و عمل مىكنند ، پس اگر حركت تاريخى آنان را از همه جهات و حيثيتها مورد مطالعه قرار دهيم ، به اين نتيجه مىرسيم كه مبعوث شدن آنان قائم بر مجموعهاى از قوانين اجتماعى و تمدنى است ، بدان گونه كه زمان بعثت پيامبر ما محمد ( ص ) و مكان آن ، مثلا ، كاملا با رسالت و نقش او مناسب بوده است ، و شايد امام باقر ( ع ) در روايت ابو الجارود به آن اشاره كرده باشد كه گفته است :
« در اوقات مختلف برانگيخته شدم » . « 23 » و به همين گونه شهادتهاى ايشان در آخرت
هامش
( 23 ) - تفسير القميّ ، ج 2 ، ص 400 .