آن حكمت مقتضى آن بوده است ، به همان گونه كه عذابى دردناك مقتضى براى تكذيبكنندگان و دروغ پنداران حقّ است ( آيات 20 - 24 ) .
از گردش آدمى در افقهاى نفس خودش ، سياق قرآن به آفاق جهان پيرامون او و موجودات و ظواهر آن مىپردازد ، كه در آن خدا زمين را در برگيرنده آدمى در حال زنده بودن و پس از مرگ او قرار داده است ، و داراى كوههايى استوار با داشتن ريشههايى در زمين و قلههايى افراشته در آسمان است ، و از همين كوهها آب شيرين و گوارايى به نوشندگان مىبخشد ، و اين همه نشانههايى از حكمت خدا است ، و علاماتى كه ما را به آن باز پسين روز هدايت مىكند ، پس واى بر تكذيب كنندگان آن روز و ديگر آيات الاهى ( آيات 25 - 28 ) .
براى آن كه ريشه عذر و بهانه آوردن و مكر ورزيدن را كه دروغگويان آن را دستاويزى براى دروغگويى خويش قرار مىدهند قطع كند ، و عاقبت كذب و تكذيب مجسم شود ، نداى الاهى در حالى به مكذّبان مىرسد كه نزديك است ، اگر مشيت خدا در كار نباشد ، آنان را هلاك كند ؛ به آنان گفته مىشود :
انْطَلِقُوا إِلى ما كُنْتُمْ بِهِ تُكَذِّبُونَ
يعنى به دوزخى كه آن را دروغ مىشمرديد و عذاب آن روانه شويد ، و
انْطَلِقُوا إِلى ظِلٍّ ذِي ثَلاثِ شُعَبٍ * لا ظَلِيلٍ وَ لا يُغْنِي مِنَ اللَّهَبِ
و به آن آتشى رهسپار شويد كه شرارهايى به عظمت كاخها دارد و به گروهى از شتران زرد مىماند :
إِنَّها تَرْمِي بِشَرَرٍ كَالْقَصْرِ * كَأَنَّهُ جِمالَتٌ / 204 صُفْرٌ
پس واى بر تكذيبكنندگان در آن روز از خشم خدا و عذاب او ( آيات 33 - 32 ) .
در آن جا حجت رساى خدا سخن مىگويد ، و مكذبان ، بدان سبب كه حجت زبانشان را بسته است و اجازهاى براى عذرخواهى به ايشان داده نمىشود :
وَ لا يُؤْذَنُ لَهُمْ فَيَعْتَذِرُونَ
خاموش مىمانند ، و اين عذابى خوار كننده ايشان در برابر جبّار آسمانها و زمين ، و پيش روى مردم در محشر روز قيامت است ( آيات 35 - 37 ) .
سياق قرآن به چالش تكذيب كنندگان قديم و جديد مىپردازد ، و هدف آن