در مجمع البيان آمده است : و سلسبيل شراب و نوشابهاى سهل و لذيذ است ، و گفته مىشود : شراب سلس و سلسال و سلسبيل ؛ و ابن اعرابى گفته است :
كه : سلسبيل را جز در قرآن نشنيدهام ، و زجّاج گفته است كه : آن صفت براى چيزى است كه در منتها درجه سلاست و روانى باشد ، « 34 » و در الكشاف چنين آمده است :
يعنى مزه زنجبيل دارد ، و اندكى گزندگى در آن است ولى با سلاست كه نقيض گزش است همراه است . « 35 »
وَ يَطُوفُ عَلَيْهِمْ وِلْدانٌ مُخَلَّدُونَ
- و به خدمت در ميان ايشان مىگردند پسركان جاودانى . » گفتهاند : مخلّد يعنى در گوشهاى خود گوشوارههايى از سيم و زر دارند ، و به نظر من « مخلّدون » به اين معنى است كه آنان پيوسته برتر و تازگى و زيبايى نوجوانى باقى مىمانند ، و حالت جوانى و سپس پيرى پيدا نمىكنند ، و از آن نظر خدا ايشان را چنين نگاه مىدارد كه خدمت كردن چنين خردسالانى براى بهشتيان لذتبخشتر از خدمت كردن بزرگسالان است ، و اين غلام بچگان پيوسته مراقب مؤمنان و آماده خدمتگزارى ايشاناند ، بلكه خود اين گردش آنان در ميان بهشتيان مايه بهجت و شادمانى ايشان است و از ديدن آنان و آمادگى براى خدمت و آراستگى چشمگير ايشان لذت مىبرند .
إِذا رَأَيْتَهُمْ حَسِبْتَهُمْ لُؤْلُؤاً مَنْثُوراً
- چون آنان را ببينى ، چنان گمان مىكنى كه رشته مرواريد از هم گسسته و پراكنده شدهاند . » علّامه طبرسى گفت : از آن جهت آنان را به لؤلؤ منثور تشبيه كرده است كه براى خدمت پراكنده شدهاند ، و اگر در صف قرار مىداشتند ، آنان را به منظوم تشبيه مىكرد . « 36 » چه رشته مرواريد چون بگسلد و پراكنده شود ، منظره عالى / 186 و چشمگيرى پيدا مىكند ، مخصوصا اگر چنين حادثه در چمنزارى صورتپذير شود ، و جا به جا
هامش
( 34 ) - مجمع البيان ، ج 10 ، ص 410 .
( 35 ) - الكشاف ، ج 4 ، ص 672 .
( 36 ) - مجمع البيان ، ج 10 ، ص 411 .