لا يَرَوْنَ فِيها شَمْساً وَ لا زَمْهَرِيراً
- در آن نه خورشيد را مىبينند و نه سرماى شديد را ، » كه خورشيد كنايه از گرما است ، و امّا زمهرير به معنى سرماى بسيار سخت است . و امام رضا ( ع ) گفت : « خورشيد و ماه دو آيات از آيت خدايند كه به فرمان او گردش مىكنند و از او فرمان مىبرند و روشنى آنها از روشنى عرش او است ، و گرمى آنها از جهنم ، پس چون قيامت شود ، نور آنها به عرش باز مىگردد ، و گرماى آنها به آتش ، و ديگر نه خورشيدى خواهد بود و نه ماهى » ، « 25 » پس محيط زندگى بهشتى چنان است كه پيوسته در آن فصل بهار مشاهده مىشود .
وَ دانِيَةً عَلَيْهِمْ ظِلالُها
- و سايههاى ( درختان ) آن به ايشان نزديك است . » اين نه بدان سبب است كه در بهشت خورشيد و گرما وجود دارد ، بلكه حكايت از متناسب بودن درختان بهشت و حالت رفاه فراهم آمده براى اهل آن مىكند كه بالاى سر ساكنان آن را مىپوشاند . ولى در عين حال ميوههاى درختان در دسترس ايشان قرار دارد و چيدن آنها به آسانى ميسر مىشود .
وَ ذُلِّلَتْ قُطُوفُها تَذْلِيلًا
- و چيدن ميوهها با دست بسيار آسان است . » / 183 مفعول مطلق « تذليلا » افادهء تأكيد و مبالغه مىكند ، يعنى آسان است و آن هم با چه آسانى تمام . و رسول اللَّه ( ص ) گفت : « به سبب نزديكى آنها ( ميوهها ) از ايشان ، وضع چنان است كه ميوهاى را كه مؤمنى هوس آن مىكند ، مىتواند با تكيه كردن بر جايى با دهان از درخت بچيند و بخورد ، و گونههاى مختلف ميوهها به ولىّ خدا مىگويند : اى دوست خدا ! پيش از آن كه اين يك را بخورى مرا بخور » . « 26 » در آن هنگام كه ابرار سرشار از سرور رستگارى و شادمانيند و از نعيم موجود در زندگى بهشتى خويش لذت مىبرند ، پسران خدمتگزار ايشان ، ظرفها و جامهايى را در نهايت زيبايى از لحاظ جنس و شكل و نوشيدنى موجود در آنها به ايشان تقديم
هامش
( 25 ) - همان كتاب ، ص 480 .
( 26 ) - همان كتاب ، ص 481 .