برگزيدن عاجلة يعنى دنيا بر حساب آجله يعنى آخرت و جهان ديگر است ، و در صدد دست يافتن به نتايج فورى برآمدن و منكر كيفر آجل شدن هر چند كه برتر از دستاورد عاجل باشد ، و حتى اگر نسبت به او جنبه سرنوشتسازى پيدا كند ، و به همين سبب است كه آدمى پيوسته در بند گذراندن لحظه فعلى است و به تفكر درباره آينده نمىپردازد ، كه اين يك نظر تنگى بزرگ محسوب مىشود . و در آن هنگام كه انسان از موازنه ميان حال و آينده ، و ميان دنيا و آخرت ، ناتوان مىماند ، هر دو را از دست مىدهد . ( آيات 20 - 21 ) و راه حل درست براى اين مشكل آدمى از طريق بازگرداندن توازن ميان آنها در نفس او ميسر مىشود ، و چون عاجله مشهود حواسّ است و به خوبى فهميده مىشود ، آدمى سخت به آن نيازمند است كه براى وى عالم غيب نيز جنبه شهودى پيدا كند ، و به همين جهت است كه قرآن ما را در برابر مناظر زندهاى از غيب آخرت قرار مىدهد كه در آن مردمان به دو گروه تقسيم مىشوند ، يكى گروه خوشبختان كه ترى و تازگى از چهرههاى ايشان آشكار است و با نظر كردن به پروردگار خويش عز و جل به منتها درجه سعادت مىرسند ، و ديگر گروه تيرهبختان زيانكارى كه چهرههاى عبوس دارند و منتظر رسيدن به خوارى و عذابند . ( آيات 22 - 25 ) سپس سياق قرآن از لحظههاى هولناك مرگ با ما سخن مىگويد ، در آن هنگام كه نفسها به گلوگاهها مىرسد و انسان سختيهاى آغاز مرگ را مىچشد ، و در آن هنگام است كه ساقهاى دو پا برگرد يكديگر مىپيچد و دستى گسترده و دستى ديگر به صورت مشتى فشرده مشاهده مىشود ؛ آرى ، اين نخستين منظره از مناظر جهان ديگر است و از گستردگى آن جهان خبر مىدهد . / 129 و به همان گونه كه تكذيب كسى به اين حقيقت آن را از او دور نمىكند و تغييرى در آن نمىدهد ، تكذيب آخرت نيز به اندازه ذرّهاى در وضع آن تغيير پديد نمىآورد ، بدان جهت كه حقيقتى واقع شونده و قيام كننده است . ( آيات 26 - 29 ) بدان سبب كه مسئله مشكل آدمى نه در انكار مرگ و پندار توانايى بر دفع آن بلكه گرفتار شك و ترديد بودن در اوضاع پس از مرگ يا كفر ورزيدن نسبت به
تفسير هدايت (فارسى) — صفحة 138
مساهمون: احمد آرام
ص١٣٨