از آن جهت گريبانگير ما مىشود كه قوانين بهداشت را مراعات نمىكنيم ، و عقبماندگى و پراكندگى و استيلاى طاغيان و ستمگران بر ما ، و حتى زمينلرزهها و ديگر بلاهاى طبيعى . . . همه از خود انسان است ، و نيز چنين است عذابى كه در جهان ديگر با آن رو به رو مىشود ، و دوزخيان چنان خود سبب و مسئول در آمدن به آتشاند و بايد از پيش بدانند كه عذابى كه مىچشند نتيجه بدكاريها و تبهكاريهاى خودشان است ، به همان گونه كه توانايى بر آن دارند كه پيش از انقضاى فرصت و پايان يافتن عمر جانهاى خود را بخرند و با كارهاى نيك آنها را از اسارت برهانند و همچون اصحاب اليمين باشند كه با چنين گونه بودن از ديگران تمايز پيدا كردهاند .
إِلَّا أَصْحابَ الْيَمِينِ
- مگر اصحاب دست راست . » امام باقر ( ع ) گفت : « ما و شيعيان ما اصحاب يمينيم ، و هر كه دشمن ما اهل بيت باشد از گرفتاران است » . « 108 » و در الكشاف آمده است : و از على ( ع ) روايت شده است كه وى اصحاب اليمين را به كودكان تفسير كرده است ، بدان سبب كه مرتكب اعمالى نشدهاند كه سبب گرفتارى آنان شود ، « 109 » و رازى اين رأى را در تفسير خود ترجيح داده است ، و اين همه چيزى جز مصداقهايى براى حقيقتى يگانه نيست ، چه اصل يمين از يمن به معنى خجستگى و نيكبختى نقيض شوم به معنى بدبختى است ، كه بحث درباره آن در سورة الواقعة هنگام بحث درباره آيه :
فَأَصْحابُ الْمَيْمَنَةِ ما أَصْحابُ الْمَيْمَنَةِ * وَ أَصْحابُ الْمَشْئَمَةِ ما أَصْحابُ الْمَشْئَمَةِ
- ، « 110 » گذشت ، و باز گرداندن تعبير به اصل آن گسترده شدن و تطبيق آن را بر مصداقهاى ديگر ميسر مىسازد . و از آن جهت پروردگار ما اصحاب اليمين را مستثنى كرده است كه آنان ، بر خلاف ديگر مردمان ، در گرو و در بند كارهاى خود نيستند ، زيرا كه كار و تلاش ايشان پسنديده بوده و در نعمتى گسترده پيوسته مقيم خواهند بود .
فِي جَنَّاتٍ يَتَساءَلُونَ * عَنِ الْمُجْرِمِينَ
- در باغها و بهشتهايى مقيماند
هامش
( 108 ) - تفسير البصائر ، ج 50 ، ص 432 .
( 109 ) - الكشاف ، ج 4 ، ص 655 .
( 110 ) - الواقعة / 8 و 9 .