با توجه به مطالب ذكر شده فقه سياسى عبارت است از آگاهى بر مسائل شرعى فرعى با استناد به دليلهاى تفصيلى آنها در مورد تنظيم روابط درونى و بيرونى جامعه به نحو احسن و شايسته ، بنابراين مىتوان « فقه سياسى » را چنين تعريف كرد : « مجموعه قواعد و اصول فقهى برخاسته از مبانى اسلامى كه عهدهدار تنظيم روابط مسلمانان با خودشان و تنظيم روابط آنها با ديگر ملتها براساس قسط و عدل برخاسته از وحى الهى است . »
4 - فقه سياسى از ديدگاه آيت اللّه العظمى گلپايگانى قدّس سرّه
فقه سياسى ، بخشى از « علم مدنى » عام است كه در احصاء علوم دوره ميانه با عنوان « فقه مدنى » تأسيس و شناخته شده است .
آيت اللّه العظمى گلپايگانى قدّس سرّه با وارد كردن فقه مدنى سياسى در مجموعه فقه عملى اسلام با اين دانش به تحليل و توصيف امور سياسى - اجتماعى جامعه اسلامى ايران پرداخته و آنگاه فقه سياسى را در مجموعه فقه عملى ، چونان دانشى معرفى مىكند كه با توجه به ويژگىهاى فرهنگى - زبانى جامعه اسلامى به ارزيابى عمل سياسى مسلمانان مىپردازد . در انديشههاى ، فقهى - سياسى ايشان فقه سياسى نوع رابطه ميان مردم و نظام سياسى اسلامى را تشكيل مىدهد ، مرورى بر تحولات سياسى ، اجتماعى ايران در قرون