در عرصههاى علمى سبب شد تا كمكم بسيارى از مباحثى كه در حوزههاى علميه مورد توجه و بحث بود به فراموشى سپرده شود .
ذكر ديدگاه فارابى و خواجه نصير الدين طوسى در اين باره مؤيد اين ادعا است .
حكم ابو نصر فارابى ، معتقد است در عصر فقدان رئيس مماثل - امام كه جانشين رئيس اول يعنى پيامبر صلّى اللّه عليه و إله شده بود . اداره جامعه براساس آموزههاى فقهى خواهد بود . فقيه ، دانشمندى است كه مىتواند با استفاده از اصول كلى ارائه شده از جانب پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و إله و ائمه معصومين عليهم السّلام تكليف انسان مسلمان را در هر عصرى متناسب با شرايط آن عصر تبيين كند « 1 » به نظر معلم ثانى هرگاه رئيس مماثل [ امام معصوم عليه السّلام كه مشابه پيامبر صلّى اللّه عليه و إله بود ] در جامعه حضور نداشته باشد ( و اذا مضى آحد من هؤلاء الائمة الأبرار ) در اين صورت لازم است كه در همه افعال و اعمالى كه در جوامع و نظامهاى سياسى تحت رياست اوست ، از قواعد و احكام گذشته پيروى شود ، اما در مورد آنچه نيازمند قانونگذارى جديد است ، لازم است با كمك گرفتن از اصول كلى وضع شده توسط رئيس اول و رئيس مماثل به استنباط و استخراج احكام غير مصرّح مبادرت شود و از همين روست كه
هامش
( 1 ) - عليرضا صدرا ، فلسفه سياسى از ديدگاه فلاسفه اسلامى ، فصلنامه علوم سياسى : مؤسسه آموزش عالى باقر العوم عليه السّلام ، شماره 13 ، بهار 1380 ، ص 37 .