آيت اللّه العظمى گلپايگانى قدّس سرّه در ترسيم شكل حكومت عنصر ولايت فقيه را به عنوان اصلىترين نسخه نظام اسلامى معرفى مىكنند و در يك بررسى كلى با توجه به شيوه بيان مباحث ولايت فقها و مواضع فقهى - سياسى ، با عنايت به طرح ضرورت تشكيل حكومت اسلامى ، ماهيت و منشأ مشروعيت آن در عصر غيبت و جايگاه رهبرى در يك نظام اسلامى و ارتباط آن با مردم مىتوان در انديشههاى فقهى - سياسى وى به بررسى ولايت انتصابى فقيهان در نظام اسلامى و قلمرو حكومت پرداخت .
ولايت فقيه و اختيارات
ولايت فقيه يكى از مهمترين مفاهيم سياسى در فقه شيعه است كه حدود و ثغور جمهورى را در حكومت « جمهورى اسلامى » تعيين مىكند ، ازاينرو به نظر مىرسد كه رابطه منطقى و تعاملى بين ولايت فقها و جمهورى اسلامى مهمترين مسئله نظرى در ساحت انديشه سياسى در دو دهه اخير تاريخ ايران بوده باشد ، ولايت برگرفته از ماده « ولى » است كه به معانى سلطنت ، رهبرى و حكومت به كار مىرود اين واژه علاوه بر كاربرد لغوى ، در حوزههاى علوم اسلامى مانند ، كلام ، فلسفه ، عرفان ، نيز به كار مىرود ، « ولايت » در بابهاى گوناگون فقه ، مثل قصاص ، وصايت ، حجر و مكاسب از واژههاى رايج