افعالى كه موجب كشت ملكات و افعال فاضله در اهالى شهرها و تدابير حفظ و استمرار آنها است » « 1 »
ماهيت يا چيستى و حقيقت يا هستى فقه اعم از اصل وجود و ضرورت ، سنخ موجوديت ، خاستگاه ، جايگاه ، روابط آثار آن و رابطهاش با ديگر علوم از نظر عالمان دينى و سياسى اسلان دور نمانده است ، به ويژه آنكه آنان فقه را در كنار علم سياسى مىدانند ، آيت اللّه العظمى گلپايگانى قدّس سرّه در انديشهها و مواضع فقهى و سياسى خود به منظور اثبات موضوعيت و گستردگى و جامعيت فقه سياسى به عنوان زيربنا و اساس نظام سياسى اسلام و تشكيل تأسيس دولت اسلامى و فى الجمله اثبات سياسى بودن جامع و كامل دين اسلام و مكتب سياسى اسلام وارد علوم مدنى كه اعم از علم اخلاق و علم سياست مدنيه است مىشود و موضوع اصلى فقه سياسى خود را شريعت و مردم مىداند به اين معنا كه نمونههايى از فقه سياسى اقتصادى ، فقه دفاعى ، حقوق و احكام اسلام را در كنار سياست و حكومت بيان مىكند . آيت اللّه العظمى گلپايگانى قدّس سرّه با توجه به مبانى اعتقادى ، فقه سياسى خود را راهنماى عملى و علمى دانشپژوهان قرار مىدهد و اصالت دانش سياسى فقه سياسى را به عنوان يك جريان فكرى عمده و نيرومند در فقه شيعه متذكر مىشوند ، ايشان ولايت فقها را در عصر غيبت در سه منصب ، بيان احكام ، اجراى
هامش
( 1 ) - ابو نصر فارابى ، الملة و نصوص اخرى ، پيشين ، ص 59 .