از عوامل مؤثر در كنش سياسى مراجع تقليد در قبال نظام سياسى اين است كه ظهور دين اسلام از ابتدا قرين تشكيل حكومت بوده ، تأسيس دولت مدنيه توسط پيامبر عظمى الشأن اسلام ، اهتمام شريعت اسلام بر سازوارى و نظامند ساختن جوامع بشرى ، بر بنيانهاى دينى استوار بود ، در اين ميان مراجع تقليد شيعه هم به لحاظ تاريخى ( ستمى كه از سوى حاكمان جور بر آنان روا شد ) و هم به واسطهء آموزههاى رهبران دينى ( از امامان معصوم عليهم السّلام گرفته تا مراجع دينى قبل از خود ) به تقويت روح عدالتخواهى و ستيز با ستمگران همّت گماشته و آن را از ويژگيهاى بارز انديشه سياسى خود قرار دادهاند ، در ميان اديان و مذاهب مختلف ، دين اسلام در مقابل مذاهب دنياگريز ، علاوه بر تأمين وسايل رستگارى براى پيروان خود ، به تنظيم حوزه زندگى مادى آنها نيز مىپردازند ، اين امر سبب شده است تا آيت اللّه العظمى گلپايگانى قدّس سرّه رغبت بيشترى به امور دنيوى و سياسى از خود نشان دهند ، ايشان بر اين اعتقادند كه مذهب ، خود را با شرايط متحول تاريخى ( با استفاده از عنصر زمان و مكان ) تطبيق مىدهد و امكان تغيير و تفسيرپذيرى مذهب و انطباقش با شرايط هر عصرى وجود دارد .
آيت اللّه العظمى گلپايگانى قدّس سرّه براى حفظ موازين اسلامى در شرايط عادى آنچه كه موجبات حفظ و نظم جامعه را فراهم مىكرد را
انديشه هاى فقهى - سياسى آيت اللّه العظمى گلپايگانى ( قده ) در عصر غيبت ( فارسى ) — صفحة 241
مساهمون: محمد مهدى امامى
ص٢٤١