ه ) پدر ايشان در شهرستان زمينى را به اسم ايشان نمودهاند و ظاهراً سند نيز به نام ايشان تنظيم شده است . آيا زمين مزبور مشمول خمس است ؟
( جواب ) : بسمه تعالى به نظر اينجانب پول كه مانده و سال مىرسد حتماً خمس دارد و اگر دادن خمس مانع خريد خانه مىشود ، دستگردان نماييد ، هر وقت ممكن شد هرچند به اقساط خيلى كم ، تدريجا پرداخت شود . البته براى شما كه طلبه هستيد امكان گذشت در برابر خدمات اسلامى شما هست و پاسخ سؤالهاى ديگر نيز از بالا معلوم است مگر در پولى كه براى رهن خانه دادهايد ، كه آن مؤونه حساب مىشود تا از رهن بيرون آيد . زمين هديه پدر خمس ندارد . اساساً هديه به نظر من خمس ندارد مگر آن كه مقدماتش را با فعاليت خود گيرنده فراهم نمايد .
سؤال 179 : الف ) با عنايت به اين كه پرداخت كننده ديه در برخى روايات ، امام المسلمين و در برخى موارد بيت المال ، ذكر شده است ، بفرماييد كه آيا بين مال امام و بيت المال در نصوصى كه در باب ديات ذكر شده ، تفاوتى وجود دارد ؟
ب ) مقصود از بيت المال چيست ؟ آيا بيت المال منافع و عايدات انفال است يا امورى نظير مالياتها و . . . را نيز شامل مىشود ؟ خمس و زكوات چهطور ؟
ج ) آيا بيت المال موارد مصرف مضبوطى دارد ، يا در هر موردى كه حاكم مسلمين مصلحت بداند ( مصالح مسلمانان ) مىتواند آن را هزينه نمايد ؟
( جواب ) : بسمه تعالى الف ) كلمه بيت المال هم به خزانهى هر گونه مالى كه در اختيار حاكم قرار دارد گفته مىشود ، و هم به معناى خزانهى اموال ملّى مثل خراج اراضى مفتوحة العنوة ، و رواياتى كه دلالت بر تساوى در حقوق بيت المال دارد ظاهراً مربوط به خراجات مىباشد .
ب ) انفال و خمس به نظر اينجانب ملك شخص امام است مادام كه امام است و به عنوان امامت - به حيث تعليلى نه تقييدى - البته در امام معصوم . ليكن ظاهر ادلهى ولايت فقيه داشتن همهى مناصب ظاهرى امام مىباشد . ليكن منظور از بسط يد در فقيه ، حكومت نيست ، و وجوه شرعى مربوط به بسط يد فقيه به معناى حكومت نيست . چنان كه ائمه عليهم السلام هم حكومت ظاهرى نداشتند . خلاصه اين كه خمس در اختيار مجتهد است و بهتر است هر كس به مرجع خود بدهد . و اما انفال ، چون قدرت
استفتائات ( 1382 ش ) ( فارسى ) — صفحة 67
مساهمون: الشيخ محمد علي الگرامي القمي
ص٦٧