روزهاش باطل مىشود - به احتياط لازم - و اگر مىتواند در وقت ديگرى چون ايام زمستان قضا لازم است .
سؤال 160 : آيا مراد از اتحاد افق ، اشتراك در شب است اگرچه اول شب يك محل و آخر شب ديگرى باشد ، و يا اين كه اتحاد در طلوع و غروب خورشيد است ؟
( جواب ) : بسمهتعالى منظور اتحاد و يا نزديك بودن طلوع و غروب خورشيد است ، نزديكى به مقدار بقاء ماه در افق كه معمولًا حدود بيست دقيقه تا نيم ساعتمىباشد .
سؤال 161 : زمانى كه به سن تكليف رسيدم مادرم اجازه گرفتن روزه را به من ندادند در صورتى كه خودم بسيار دوست داشتم كه روزه بگيرم ، در زمانى كه در كلاس پنجم ابتدايى تحصيل مىكردم ، تعدادى روزه به زور گرفتم و بقيه را اجازه ندادند . تابستان همان سال دچار بيمارى بسيار سختى ( تب روده ) شدم ، به طورى كه از خوب شدنم همه نااميد شده بودند ، خلاصه بهبودى حاصل شد و سالهاى بعد از آن مادرم تحت هيچ شرايطى اجازه گرفتن روزه را به من ندادند . در حال حاضر وقتى كه حساب مىكنم حدود 300 روزه قضا بايد بگيرم و توانايى گرفتن اين همه روزه را ندارم بايد چه كار كنم ؟
( جواب ) : بسمه تعالى اگر روزه باعث بيمارى شده و روزه برايتان ضرر داشته و در زمستان هم قدرت قضاى آنها را نداشتهايد ، چيزى بر شما نيست ، فقط براى هر روز يك كيلو نان به فقرا بدهيد . تشخيص ضرر را با دكتر مشورت كنيد . ليكن اگر در زمستان مىشد قضا كنيد بايد تدريجاً طى سالها قضا كنيد .
سؤال 162 : آيا به گفته پزشك براى بيمار ، در ماه مبارك رمضان مىتوان عمل كرد و روزه نگرفت ؟
( جواب ) : بسمه تعالى اگر مورد وثوق مىباشد ، اشكال ندارد .
سؤال 163 : با توجّه به اينكه در اماكن مشرّفهى چهارگانه مسافر نسبت به قصر و اتمام نماز مخيّر است آيا مىتواند روزهى قضا بگيرد ؟
( جواب ) : بسمه تعالى تخيير فقط در نماز است .
استفتائات ( 1382 ش ) ( فارسى ) — صفحة 60
مساهمون: الشيخ محمد علي الگرامي القمي
ص٦٠