سؤال 961 : در قتل غير عمدى ناشى از تصادفات ، محكومٌ عليه پس از انقضاى مهلت ( دو سال ) توان پرداخت ديه را حتى به نحو اقساط ندارد ، آيا از باب هدر نرفتن خون مسلمان ، بيت المال ضامن است ؟
( جواب ) : بسمه تعالى بيت المال مىپردازد .
سؤال 962 : در صورتى كه دندان شيرى كودكى كنده شود و موجب عدم رويش دندان دائمى گردد ، آيا فقط ديه يا ارش دندان شيرى ثابت است يا تنها ديه دندان دائمى ، يا علاوه بر ديه دندان دائمى ، ديه يا ارش دندان شيرى هم از جانىگرفته مىشود ؟
( جواب ) : بسمه تعالى ديه دندان شيرى در صورت مزبور كه موجب عدم رويش دندان دائمى گرديده همانند ديه دندان دائمى است و همان يك ديه ثابت است .
سؤال 963 : هرگاه در اثر جنايتى دندان شيرى كنده شود و در اثر آن جنايت مزبور با اين كه دندان دائمى زير دندان شيرى در لثه وجود داشته ديگر نرويد ، آيا علاوه بر ديه يا ارش دندان شيرى ، ديه دندان دائمى نيز كه عدم رويش آن مستند به جنايت است بايد پرداخت شود يا خير ؟ به عبارت ديگر آيا موضوع سؤال دو جنايت است ( جنايت اول كه مباشرتاً دندان شيرى را ساقط كرده و جنايت ديگر كه سبب عدم رويش دندان دائمى شده ) كه دو ديه دارد ، يا يك جنايت است ؟
( جواب ) : بسمه تعالى كنده شدن دندان شيرى يك شتر ديه دارد ، و اما عدم رويش دندان اصلى ، ظاهر روايات وارده ( از ظريف و غيره ) مربوط به كندن است نه تسبيب در عدم رويش ، ولى بيشتر فهميده مىشود كه فرقى نمىكند ، به هر حال اگر بين ديه دندان و ارش مصالحه شود بهتر است و الّا اكثر الامرين من الدية و الارش پرداخت شود . ( اگر ديه و ارش را مباين بدانيم و گرنه اقلّ الامرين كافى است . )
سؤال 964 : با عنايت به اين كه در حال حاضر تفاوت شديدى بين گونههاى ديه ( اصناف ديه ) مانند قيمت هزار گوسفند با قيمت ده هزار درهم وجود دارد ، آيا بازهم جانى مخير است هر يك از گونههاى ششگانه ( صد شتر ، دويست گاو و . . . ) را انتخاب نمايد يا آن كه تخيير ميان گونهها ، انصراف به حالتى دارد كه تعادل نسبى بين قيمتها وجود داشته باشد ؟ به عبارت ديگر آيا در پرداخت ديه ، خود گونهها ، موضوعيت دارند ولوآنكهارزشآنها كاملًا تنزل پيدا كرده باشد ، يا ارزش مالى گونهها موضوعيت دارد ؟
( جواب ) : بسمه تعالى به نظر اينجانب اين گونهها ماليت يكسان تقريبى داشتهاند . و در زمان ما كه شايد تفاوت زياد باشد ، ميزان اوليه ، ماليت محضه يعنى
استفتائات ( 1382 ش ) ( فارسى ) — صفحة 359
مساهمون: الشيخ محمد علي الگرامي القمي
ص٣٥٩