سؤال 957 : با عنايت به اين كه مخارجى را كه مجنى عليه براى درمان آثار و عوارض جنايت ، هزينه مىكند ، گاه فراتر از ديه مقدّر است ، بفرماييد :
1 - آيا به حكم قاعده لا ضرر ، تسبيب و . . . مىتوان هزينههاى درمانى مازاد بر ديه مقدّر را از جانى گرفت ؟
( جواب ) : بسمه تعالى به نظر اينجانب به موجب ادله اضرار مىتوان گرفت .
2 - در صورت مثبت بودن پاسخ ، جانى چه مقدار فرصت زمانى براى پرداخت هزينههاى زايد بر ديه دارد ؟
( جواب ) : بسمه تعالى اگر دارد همان اول و اگر ندارد مهلتى تا امكان يابد ، تقسيط در ديه است نه در زائد . زائد بر ديه مثل ساير ديون است كه « فنظرة الى ميسرة » .
3 - در صورت مشروعيت دريافت هزينههاى زايد بر ديه ، آيا مجنى عليه به جهت زمانى كه از كار محروم شده و وقتى كه صرف درمان خود كرده است نيز مىتواند مطالبه خسارت كند ؟ ( با توجه به اين توجيه كه مبلغ پرداختى به عنوان ديه مقدر و نيز هزينههاى زايد بر درمان كه جانى به مجنى عليه پرداخته تنها وضعيت را به حال پيش از جنايت برگردانده ، اما درد و مشكلاتى را كه مجنى عليه متحمل شده و زمانهايى را كه از دست داده است هنوز جبران ننموده است كه بايد جبران شود ) .
( جواب ) : بسمه تعالى اگر شخصى است كه در آن مقدار از زمان كسب و كار داشته و ضرر كرده مىتواند بگيرد .
4 - بر فرض عدم مشروعيت دريافت خسارتهاى زايد بر ديه ، آيا قاضى در مواردى كه ارش متعيّن است ، مىتواند علاوه بر ملاحظه شدت صدمه و آسيب وارده ، هزينههاى درمانى و زمانهاى تلف شده از مجنى عليه را نيز ، در مقدار ارش لحاظ كند ؟
( جواب ) : بسمه تعالى ارش ، تفاوت صحيح و معيب است ، خسارت زائد را از باب اضرار مىگيرند .
سؤال 958 : خانمى بر اثر تصادف جراحتهاى زيادى بر بدن او وارد شده است ، و تمام قسمتهايى كه در تصادف صدمه ديده است ، توسط پزشكى قانونى به صورت ارش تعيين گشته است كه به شرح ذيل مىباشد :
ارش پارگى مثانه به ميزان پنج درصد ديه كامل مرد مسلمان ، ارش شكستگى چند
استفتائات ( 1382 ش ) ( فارسى ) — صفحة 357
مساهمون: الشيخ محمد علي الگرامي القمي
ص٣٥٧