سؤال 944 : الف ) شكستگى مهرههاى گردن كه منجر به كج شدن گردن نشده و در بلع غذا نيز مشكلى بوجود نياورد ، ديه دارد يا ارش ؟ ب ) شكستگى استخوان بعصوص در صورتى كه موجب از بين رفتن قدرت ضبط ادرار ، مدفوع و باد نگردد ، ديه دارد يا ارش ؟ ج ) در فرض فوق ، در صورتى كه شكستگى بعصوص موجب عدم ضبط باد گردد آيا به استناد روايت سليمان بن خالد كه در آن عبارت « فلم يملك إسته » آمده است مىتوان قائل به ديه شد ؟ د ) شكستگى مهرههاى ستون فقرات ، در صورتى كه موجب خميدگى پشت ، از بين رفتن قدرت مشى و جلوس نشده و عارضهى جدى ديگرى در پى نداشته باشد ، موجب ديه است يا ارش ؟
( جواب ) : بسمه تعالى 1 - ارش دارد . 2 - ارش دارد . 3 - روايت ، مربوط به عدم ضبط مطلق است نه خصوص باد . 4 - اگر جوش بخورد صد دينار ( 110 ديه ) و اگر همانطور بماند ، ديهى كامله ( هزار دينار ) .
سؤال 945 : مستدعى است با عنايت به دو روايت معتبر ابوبصير و ابى نصر بزنطى ، كه در مورد فرار قاتل است بفرماييد ؛ الف ) آيا شرط تبديل قصاص به ديه در موارد فرار قاتل ، صرف فرار و عدم دسترسى به اوست يا طبق روايت بزنطى ، فوت قاتل نيز شرط است ( فلم يقدر عليه حتى مات ) ؟ ب ) آيا موضوع دو روايت مزبور را مىتوان به قتل شبه عمد و خطاى محضى كه با بينه ثابت شده است ، سرايت داد ، يا اين كه روايتين مزبور بيانگر حكم خاصى مىباشند كه بايد به مورد آن ( قتل عمد ) بسنده كرد ؟
ج ) آيا حكم مزبور در دو روايت فوق تسرى به جنايت كمتر از قتل ( اعم از عمد و غير عمد ) نيز دارد ؟ د ) آيا مقصود از الاقرب فالاقرب در دو روايت مزبور عاقله است - چنان كه تعدادى از فقها فرمودهاند - يا اعم از عاقله ؟ ه ) در صورتى كه صرف فرار و عدم امكان دسترسى به قاتل ، شرط تبديل قصاص به ديه باشد ، بفرماييد ؛ در صورتى كه اولياى دم ديه را گرفته باشند ، آيا مىتوانند در صورت دستگيرى قاتل ، ديه را مسترد و تقاضاى قصاص نمايند ؟
( جواب ) : بسمه تعالى 1 - به نظر مىرسد كه فاء تفريع نشان مىدهد كه فرار ، به عنوان توطئه ذكر « لم يقدر عليه » آمده و خود فرار موضوعيت ندارد . 2 - وجهى براى سرايت نيست و ظاهراً در مورد سؤال ، به جاى بيّنه ، اقرار بايد ذكر شود كه به عهدهى
استفتائات ( 1382 ش ) ( فارسى ) — صفحة 349
مساهمون: الشيخ محمد علي الگرامي القمي
ص٣٤٩