شهادتها در هر يك از بندهاى زير از حيث ثبوت قصاص يا ديه عليه جانى چيست ؟
الف ) اگر صاحب حق مدعى جنايت عمد باشد و شهود مذكور نيز بر جنايت عمد شهادت دهند . ب ) اگر صاحب حق ، مدعى جنايت غير عمد باشد و شهود مذكور بر جنايت عمد شهادت دهند . ج ) اگر صاحب حق ، مدعى جنايت عمد باشد و شهود مذكور بر جنايت غير عمد شهادت دهند . 2 - اگر مورد جنايت در سؤال قبل ، شكستگى استخوان ، هاشمه ، منقله يا جائفه باشد - كه عمد در آنها قصاص ندارد - آيا با شهادتهاى مذكور ، ديه بر جانى ثابت مىشود ؟
( جواب ) : بسمه تعالى 1 - به وسيله هيچ يك از شهادتهاى مزبور قصاص ثابت نمىشود ، فقط در شهادت دو زن عادل با يك مرد عادل بر جنايت عمدى ظاهراً ديه ثابت مىشود . 2 - همانند بند 1 . 3 - در شهادت دو زن عادل با يك مرد عادل بر جنايت غير عمد ديه ثابت مىشود . و همينطور شهادت يك مرد عادل همراه قسم ، اگر مدعى ادعاء غير عمد داشته باشد همين حكم مىشود . و با شهادت چهار زن عادل ثابت نمىشود . 4 - با شهادت دو زن عادل با يك مرد عادل و يا يك مرد عادل همراه قسم مدعى حق ، ديه ثابت مىشود ، ليكن با شهادت چهار زن ثابت نمىشود .
سؤال 941 : الف ) براى اثبات جنايت موجب ديه كامل چند سوگند لازم است ؟ 50 ، 25 يا 6 سوگند ؟ ب ) بنابر آن كه شش سوگند در قسامه اعضاء براى اثبات جنايت موجب ديه كامل ، كافى باشد چنانكه مشهور اين است بفرماييد در صورتى كه با يك ضربه ، منافع متعددى از بين رفته باشد ، يك قسامه شش تايى كافى است يا به تعداد منافع ، قسامه بايد اقامه گردد ؟ ج ) آيا در قسامه اعضاء نيز تحقق لوث را - چنانكه مشهور اين است - شرط مىدانيد ؟
( جواب ) : بسمه تعالى الف ) شش سوگند لازم است . ب ) بر هر كدام شش سوگند لازم است . ج ) آرى شرط است . اساساً قسامه مطلقاً در مورد لوث مىباشد .
سؤال 942 : در مسأله اجتماع اسباب ، ميان فقهاى گرانقدر اماميه نظراتى به شرح ذيل ، مشهود است : 1 . ضمان سبب مقدم در تأثير ( اين قول به مشهور نسبت داده شده است ) ؛ 2 . ضمان سبب اقوى ؛ 3 . ضمان سبب مقدم در وجود ؛ 4 . ضمان سبب مؤخر در وجود ؛ 5 . ضمان هر دو سبب . مستدعى است بفرماييد ، در صورت استناد حادثهاى به دو
استفتائات ( 1382 ش ) ( فارسى ) — صفحة 347
مساهمون: الشيخ محمد علي الگرامي القمي
ص٣٤٧