سؤال 927 : الف » با توجه به اين كه مشهور فقها معتقدند ، در صورت اجتماع سبب و مباشر ، مباشر ضامن است مگر اين كه سبب اقوى باشد ، لطفاً موارد اقوى بودن سبب از مباشر را معين فرماييد ؛ ب » آيا قتل عمد ، همان گونه كه با مباشرت محقق مىشود ، با تسبيب نيز تحقق مىيابد ؟ ج » هرگاه دو نفر به اشتراك شخصى را به قتل رسانده باشند ، در صورتى كه تأثير عمل يكى از آنها در وقوع قتل هشتاد درصد و تأثير عمل ديگرى بيست درصد باشد ، ديه - بر فرض غير عمدى بودن جنايت - به چه نحوى بين قاتلين توزيع مىشود ؟
( جواب ) : بسمه تعالى الف ) ممكن است ، سبب اقوى باشد ، خصوصاً آن جا كه مباشر ، مجنون يا طفل ضعيف الاراده باشد .
ب ) اگر قتل به طور مشترك باشد درصد تأثير ، اثرى ندارد و ديه تنصيف مىشود .
سؤال 928 : با عنايت به اينكه طبق موازين فقهى ، هرگاه ضربه يا ضرباتى به صورت غير عمد بر شخصى وارد شود و آن شخص در اثر سرايت ضربه يا ضربات مزبور ، فوت كند ، ديه ضربه يا ضربات مسرى در ديه نفس تداخل مىكند ، مستدعى است بفرمائيد ؛
1 . در صورتى كه بين ايراد ضربه يا ضربات با سرايت آن به نفس و تحقق فوت چند سال فاصله باشد آيا در اين صورت نيز تداخل صورت گرفته و ديه ضربه يا ضربات در ديه نفس تداخل مىكند ؟ ( با فرض اينكه علت فوت همان ضربه يا ضربات بوده )
( جواب ) : بسمه تعالى آرى ظاهر روايات اين است كه هر چند طول بكشد ولى فوت در اثر سرايت باشد تداخل است . ليكن اگر فوت قطعى نباشد ، لازم نيست صبر كنند و مىتواند حالا ديه ضربات را بگيرند و بعداً محاسبه شود .
2 . در صورتى كه مجموع ديه ضربات بيش از ديه نفس باشد ، آيا مجنى عليه فقط مىتواند به مقدار ديه نفس ( قدر متيقن ) ديه مطالبه كند ؟
( جواب ) : بسمه تعالى از جواب بالا معلوم شد كه فقط ديه نفس است .
3 . در صورتى كه مجموع ديه ضربات كمتر از ديه نفس باشد - با عنايت به اينكه مطابق نظر كارشناس تحقق مرگ تا چند سال به طول خواهد انجاميد - آيا مجنى عليه مىتواند ديه ضربات را فعلًا مطالبه نمايد و در صورت تحقق فوت باقيمانده آن را اولياى دم مطالبه كنند ؟
( جواب ) : بسمه تعالى على الحساب مشكلى نيست ليكن ملاك ديه نفس است .
استفتائات ( 1382 ش ) ( فارسى ) — صفحة 342
مساهمون: الشيخ محمد علي الگرامي القمي
ص٣٤٢