حق برگشت هست ، اگر پس از اطلاع از ناسازگارى فوراً اعلام فسخ شود . ولى به هر حال شرط صحت هبه قبض است .
سؤال 490 : آيا حكم فقهى و شرعى مىتواند ، مخالف يك حكم اخلاقى روشن باشد ؟ اگر چنين نباشد آيا مىتوان در مشروعيت حكمى كه بر خلاف اخلاق است ، ترديد نمود ؟ به عنوان مثال : شخصى در حال سلامت كامل جسمى و عقلى ، تمامى اموال خود را به شخص ديگرى كه هيچ نياز مالى ندارد ، مىبخشد ، در حالى كه خود داراى فرزندان خردسال و نيازمند است ، آيا با توجه به قاعده « الناس مسلطون على اموالهم » ، كار او صحيح و از حيث فقهى بىاشكال است ، آيا با توجه به خلاف اخلاق بودن فعلش ، هبه او باطل و مخدوش است ؟ ( البته روشن است كه شرع مقدس چنين عملى را توصيه نمىكند كه فرزندان را به طور كلى از ميراث محروم نمايد ، اما آيا مىتوان بيش از اين مقدار پيش رفت و عمل او ( هبه ) را باطل دانست ) ؟
( جواب ) : بسمه تعالى هبهى مزبور باطل نيست ، ضمناً اينگونه احكام با رعايت مصالح برترى وضع شده است . اگر اختيار افراد از اموال خويش سلب شود ضربههاى مهم ديگرى به جامعه به خصوص در وضع اقتصاد لازم مىآيد ، هر قدر مالكيت محدود شود - مگر به قدر ضرورت - ضربهاى بر پيكر اقتصاد است .
سؤال 491 : حدود چهل سال قبل ، از طرف مسؤولين وقت ، دو قبر در قبرستانى به دو نفر به صورت رايگان و به عنوان هديه واگذار شده است .
پرسش اول : از آن جا كه آن دو نفر اكنون در جاى ديگرى مدفون هستند ، آيا ورثه آنان مجاز هستند كه از آن دو قبر استفاده كنند ؟
پرسش دوم : آيا ورثه مجاز هستند آن دو قبر را به ديگران ببخشند ؟
( جواب ) : بسمه تعالى 1 - هديه در صورتى صحيح است كه قبض شده باشد ، اگر زمين قبر را به تصرف آن دو نفر داده باشند ؛ هديه صحيح بوده است .
2 - هديه صحيح ، در صورتى لازم است و برگشت ندارد كه تصرف مغيّر وضع به وجود آمده باشد . مثل اين كه پارچه بريده شده يا به ديگرى منتقل كرده باشند ، و يا يكى از دو طرف پيش از به هم زدن هديه بميرند ، و يا هديه به يكى از ارحام باشد و يا هديه به قصد قربت انجام شده باشد يعنى صدقه باشد .
استفتائات ( 1382 ش ) ( فارسى ) — صفحة 183
مساهمون: الشيخ محمد علي الگرامي القمي
ص١٨٣