سؤال 360 : در عقد بيع اگر عاقد ، واحد باشد آيا خيار مجلس وجود دارد يا نه ؟
( جواب ) : بسمه تعالى اگر وكيل در اجراء صيغه فقط باشد براى وكيل نيست ، بلكه براى خود بايع و مشترى اگر با هم هستند هست .
سؤال 361 : در صورت فوت متعاقدين در مجلس عقد ، آيا خيار مجلس ساقط مىشود يا نه ؟ و در صورت بقاء ، آيا مطلقاً باقى است يا تنها در صورتى كه ورثه در مجلس حضور داشته باشند باقى است ؟
( جواب ) : بسمه تعالى ساقط مىشود .
سؤال 362 : مشهور فقهاى اماميه قائلند اگر تفرق از روى اكراه و همراه با منع از إعمال خيار باشد خيار مجلس ساقط نمىشود ، در اين رابطه بفرماييد ؛ الف ) آيا حضرتعالى نيز همين ديدگاه را قائليد ؟
( جواب ) : بسمه تعالى اگر جبر است ، يعنى آنها را مثلًا بغل كرده بيرون مىبرند افتراق حاصل نيست و خيار هست ليكن اگر تحت فشار خودشان تسليم شده و جدا مىشوند خيار ساقط است .
ب ) اگر طرفين معامله قصد خروج از مجلس عقد را داشته باشند اما مكرهى آنها را مجبور به بقاء كند آيا خيار مجلس باقى است ؟
( جواب ) : بسمه تعالى خيار باقى است .
سؤال 363 : آيا تفرّق از روى اضطرار ، مثل تفرق جهت انقاذ غريق يا قضاء حاجت و مانند آن خيار مجلس را ساقط مىكند يا نه ؟
( جواب ) : بسمه تعالى مقتضاى حديث رفع ، رفع آثار تفرق اضطراريست و نبايد خيار ساقط شود . ليكن صراحت سقوط خيار پس از تفرق مانع حكومت حديث رفع در اين مورد است ، مبناى تقدم يك دليل بر دليل ديگر اظهريت و اصرحيّت است ، حتى در باب حكومت اصطلاحى .
سؤال 364 : در تفرق از روى اضطرار آيا تمكن از فسخ در هنگام خروج از مجلس عقد مدخليتى در سقوط خيار دارد يا نه ؟
( جواب ) : بسمه تعالى اگر تمكن از فسخ داشته و فسخ نكرده به طورى كه به منزلهى اعلام رضايت بوده است ، ديگر جاى فسخ به وسيله توسل به اضطرار نيست ؛
استفتائات ( 1382 ش ) ( فارسى ) — صفحة 137
مساهمون: الشيخ محمد علي الگرامي القمي
ص١٣٧