خيارات
خيار در معاملات
سؤال 353 : طرفين معامله در هنگام عقد بيع ، خيارات از جمله خيار غبن فاحش را اسقاط مىنمايند . پس از مدتى فروشنده متوجه مىشود كه در روز معامله مبيع را به ده برابر كمتر از قيمت واقعى فروخته است . سؤال : 1 - آيا ده برابر كمتر از قيمت واقعى ، غبن فاحش است يا افحش ؟
( جواب ) : بسمه تعالى غبن افحش است . ليكن ممكن است در يك محيط هم غبن فاحش حساب شود ، يك بحث موضوعى است نه حكمى و محيطها مختلفاند ، ليكن ، به نظر اينجانب افحش است .
2 - در موضوع فوقالذكر آيا بايع مىتواند فسخ معامله را به علت غبن افحش بخواهد ؟
( جواب ) : بسمه تعالى اگر هنگام عقد بيع فرق فاحش و افحش را مىدانسته و فقط فاحش را اسقاط كرده اند ، در افحش ساقط نيست . ليكن در خيلى موارد و محيطها وقتى مىگويند غبن فاحش ، منظورشان هر نوع غبن غير متعارف و غير متسامح فيه ، مىباشد . و در آن صورت ، در هر نوع غبنى اسقاط خيار شده است .
سؤال 354 : الف ) هرگاه مبيع يا ثمن ، عين معين بوده و به عنوان مقدار معين مورد معامله قرار گيرد ، و مبيع يا ثمن نيز از چيزهايى است كه تجزيه و تقسيم آن موجب ضرر بايع يا مشترى مىشود ، مثل اين كه فرشى را به اعتماد إخبار بايع به عنوان اين كه 12 متر است مىخرد و موقع تسليم مشخص مىشود كه 13 متر است ، در صورتى كه بگوييم مقدار زايد مال بايع خواهد بود ، آيا اين امر موجب شراكت بايع و مشترى نمىشود ، تا در نتيجه بتوانيم بگوييم مشترى خيار شركت دارد ؟
ب ) در فرضى كه مبيع به عنوان مقدار معين فروخته مىشود ، لكن زيادتر از مقدار معين درآيد ، ولى بايع از مقدار زايد صرف نظر كند ، در صورتى كه زيادتى مبيع موجب زيان مشترى باشد ، آيا مشترى حق فسخ دارد ؟ مثلًا فرشى را به عنوان 12 مترى براى اتاقى 12 مترى خريده ، بعد معلوم شد 14 مترى است و با مساحت اتاق سازگار نيستو