اظهار مىدارد با توجه به منتفى شدن طرح يا ملك مرا برگردانيد و يا قيمت آن را به روز پرداخت كنيد . در اين صورت تكليف شرعى چيست ؟
( جواب ) : بسمه تعالى مىتواند ملك را برگرداند و يا به قيمت روز بگيرد . و حق شكايت در اين زمينه را دارد . از باب خيار شرط . ( شرط مبنى عليه العقد ) . اين در صورتى است كه قبول قيمت گذشته بر اساس ناچارى باشد كه مىبيند اگر آن مقدار را هم نگيرد ، همهى مال از دستش رفته است ولى اگر واقعاً به قيمت مزبور گذشته راضى بوده است ، معامله تمام و حق مراجعه ندارد .
2 - شهردارى جهت رفع مشكل ترافيك بر اساس طرح مصوب ، در حال احداث اتوبان در داخل شهر مىباشد ، به هنگام اجراء مواجه با اراضى وقفى مىگردد كه بايد اراضى وقفى را تملك نمايد . به نظر حضرتعالى ، نحوه تملك اراضى وقفى به لحاظ شرعى چگونه بايد باشد ؟
( جواب ) : بسمه تعالى بايد احراز اهميت بشود ، در آن صورت جايز است . وقف را به قيمت روز مىفروشند و با پول آن تبديل به جاى ديگر مىشود .
3 - شخصى در ملك شخصى خود اقدام به احداث بنا نموده است ، و دولت به دليل اضرار به منافع ملى تقاضاى قلع بنا نموده است . آيا صدور حكم قلع بنا به دليل اضرار به مصالح ملى ، وجهه شرعى دارد يا خير ؟
( جواب ) : بسمه تعالى بايد حتما احراز اهميت قطعى بشود و گرنه مالكيت محترم است ، و كسى حق قلع و قمع ندارد . اگر احراز مصلحت قطعى شد ، از باب ضرورت جايز است و قيمت آن را بايد پرداخت كنند .
4 - ملكى به دليل وقوع آن در طرح دولتى توسط شهردارى تملك قانونى شده و به دليل عدم مراجعه مالك جهت اخذ قيمت ، پول آن به صندوق دولت واريز گرديده . پس از چندى مالك طى دادخواستى از دادگاه تقاضاى قيمت روز ملك خود را نموده است .
آيا مالك مستحق قيمت روزاست ، يا بايد همان مبلغ قبلى را اخذ نمايد ؟ تكليف چيست ؟
( جواب ) : بسمه تعالى مالك مستحق قيمت روز مىباشد .
سؤال 328 : برابر عرف متداول و مرسوم ؛ مالك زمينى طى قراردادى با فرد سازنده ، مقرر مىدارند ؛ سازنده از محل پيش فروش برخى واحدها ، تمام ساختمان را ساخته و
استفتائات ( 1382 ش ) ( فارسى ) — صفحة 123
مساهمون: الشيخ محمد علي الگرامي القمي
ص١٢٣