الف ) فضول ، در ردّ ثمن ضامن چه مبلغى مىباشد ؟ مبلغ حين المعامله يا حين الردّ ؟
ب ) دراينصورت آيا فرقى بين علم و جهل مشترى وجود دارد ؟
ج ) در صورتيك فضول ضامن ثمن حين المعامله باشد در هنگام كاهش معتنابه ارزش پول و تفاوت فاحش ثمن حين المعامله و حين الردّ ، آيا مىتوان فضول را ضامن ما به التفاوت اين دو مبلغ و ساير خسارات دانست ؟
د ) آيا مشترى مىتواند از قبول ثمن معامله خوددارى و بايع را ملزم به تحويل مورد ديگرى با همان كميت و كيفيت بنمايد ؟
جواب : 1 - ضامن عين ثمن است و چون حين الردّ نمىتواند آن را رد كند بايد قيمت حين الردّ را بپردازد .
2 - فرقى نيست .
3 - از جواب 1 معلوم شد كه ضامن عين ثمن مأخوذه مىباشد و اگر ثمن تلف شده بايد قيمن حين الردّ حساب شود .
4 - اگر معامله بر كلى بوده و در مقام تحويل مال ديگرى را تحويل داده حتما چنين است ولى اگر معامله بر عين مال غير بوده است نمىتواند .
سؤال : 4 - معامله با اهل كتاب چگونه است ؟
جواب : اگر تقويت دشمن نشود اشكال ندارد .
سؤال : 5 - اصولا شما تحت چه شرايطى معاملات مديون غير محجور را نافذ نمىدانيد ؟
جواب : اگر محجور نباشد اشكالى ندارد مگر اينكه با عين مال غير - كه ملك او نشده - باشد .
استفتائات ( 1382 ش ) ( فارسى ) — صفحة 59
مساهمون: الشيخ محمد علي الگرامي القمي
ص٥٩