سؤال
چرا خداوند آن جذبههاى ناگهانى را كه به بعضىها مىدهد ، به همهء انسانها عطا نمىفرمايد ؟
جواب
انسان را آن گاه انسان مىگويند كه علاوه بر غرايز شهوت و غضب يك جوهرهء ملكوتى نيز داشته باشد ( نَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِى ) و يك اختيارى نيز به او داده باشند ؛ يعنى انسان عبارت از اين است كه در اين دو راهى تصادم و تزاحم بين « نَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِى » « 1 » و « حَمَأ مَسْنُون » « 2 » بتواند با اختيار خود جهت و راه كمال خويش را ترجيح دهد . پس اگر كاملًا غريزه را از انسان بگيرند ، به مَلَك تبديل مىشود ؛ زيرا آنچه واقعاً مقوّم انسانيّت بوده ، عبارت است از : اختيار ، سنجش ، عقل و اراده ، تا انسان با ارادهء خودش فكر كند ، انتخاب كرده يا ترجيح بدهد و سپس عمل كند ، اين است كه خداوند در قرآن خطاب به رسول گرامىاش مىفرمايد :
« لَعَلَّكَ باخِعٌ نَفْسَكَ أَ لّايَكُونُوا مُؤْمِنِينَ * إِنْ نَشَأْ نُنَزِّلْ عَلَيْهِمْ مِنَ السَّماءِ آيَةً فَظَلَّتْ أَعْناقُهُمْ لَها خاضِعِينَ » . « 3 »
يعنى ، رسول اللَّه خودش را به زحمت مىانداخت براى اين كه مردم ايمان بياورند ، ما انسان خلق كرديم ، اگر مىخواستيم مىتوانستيم يك ترس و تهديدى از آسمان براى هركسى كه معصيت مىكرد بفرستيم تا از ترس نتواند تخلّف كند ، امّا نمىخواهيم با ترس مجبور شود ، بلكه مىخواهيم او با اختيار خود مؤمن شود . اين را مىگويند انسان ، پس خداى متعال مىخواهد كه ما ، هم به اين زندگى برسيم و هم به طرف ذات مقدس احديت كشش داشتهباشيم ،
هامش
( 1 ) . حجر ( 15 ) آيهء 29 ؛ ص ( 38 ) آيهء 72 . .
( 2 ) . حجر ( 15 ) آيات 26 ، 28 و 33 . .
( 3 ) . شعراء ( 26 ) آيات 3 - 4 . .