ملّتهاى ديگر به شبهه نيفتيم ، مثلًا راهى را خيال كنيم صراط مستقيم است در حالى كه عين ضلالت است ، اين جا است كه خداوند صراط مستقيم را با آن دو ويژگى بيان مىكند ، اولين ويژگى عبارت است از : « صِراطَ الَّذينَ أنْعَمتَ عَلَيهِم » ؛ صراط مستقيم راه آنانى است كه تو به آنها انعام و احسان نمودى .
منعمٌ عليهم چه كسانى اند ؟
واضح است كه با همان يك جمله مطلب درست روشن نمىشود . خداى روشنگر ، براى آن كه بر همه اتمام حجّت شود ، در سورهء مباركهء نساء « منعمُ عليهم » را در چهار طايفه بيان كرده و مىفرمايد :
« وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَالرَّسُولَ فَاولئِكَ مَعَ الَّذينَ انْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيّينَ وَالصِّدّيقينَ وَالشُّهَداءِ وَالصَّالِحِينَ وَحَسُنَ اولئِكَ رَفِيقاً » ؛ « 1 »
هر كسى فرمانبر فرمان خدا و رسول باشد ، همراه آنانى است كه خدا بر ايشان احسان و انعام كرده است ، و آنها انبيا ، صديقين ، شهدا ( جان فشانها در راه اعلاى كلمهء انبيا و صدّيقين ) و بالأخره صالحين كه پس از آن جان فشانىها جامعه آرامش پيدا كرده و اين صلحا پيدا مىشوند . استعدادها شكوفا شده و مردم به عبادت و انجام وظايف شرعى خود اقدام مىكنند .
در پايان آيه مىفرمايد : « وَحَسُنَ اولئِكَ رَفيقاً » ؛ اينها چه نيكو رفيقى هستند ، انسان بايد سعى كند با اينان رفيق شده و اخلاص بورزد كه چه قدر مخلص و با صفا هستند .
در تفسير نورالثقلين از ائمهء اطهار عليهم السلام نقل كرده است كه امام مىفرمايد : آيا مىدانيد آنان كه خدا بر ايشان انعام كرده است چه كسانى هستند ؟ آنها را قرآن مشخص كرده است . سپس امام همين آيهء « وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَالرَّسُولَ . . . » را تلاوت مىكنند . « 2 »
هامش
( 1 ) . نساء ( 4 ) آيهء 69 . .
( 2 ) . نورالثقلين ، ج 1 ، ص 513 . .