بسيارى شنيدهاند كه گفته مىشود : « بيهوده سخن به اين درازى » . اين در واقع دومين مصراع از اين بيت است :
تفسير كبير فخر رازى * بيهوده سخن به اين درازى
خودشان مىگويند : همه چيز در آن است جز تفسير حقيقى كلام خدا ، اين است ارزش علم ! ، پس ديديم كه حتّى اگر فخر رازى هم ميان جمعيّت باشد ، مفسّر هم باشد ، به مصاف شيخالرئيس برود و همهء علوم را بداند ، باز كفايت نمىكند .
2 . غزالى
غزالى از مشاهير علما است ، ايشان به قدرى داناست كه صدرالمتألهينِ با آن عظمت وقتى در كتاب مفاتيح الغيب خويش مىخواهد ، از غزالى سخنى نقل كند ، سه سطر ورق بزرگ براى او عناوين نوشته كه من گمان نمىكنم هيچ عوام نسبتاً فاضلى به يك مرجع محبوبش چنين عناوينى بدهد . مثلًا يك عبارتش چنين است :
و له المعجزة الموسويّة فى إحياء علوم الدين ، و له النفس العيسويّة .
غزالى كتابى دارد به نام احياء علوم الدين كه صدر المتألهين مىگويد : غزالى داراى معجزهء موسوى است ، يعنى كتاب او مانند عصاى حضرت موسى عليه السلام است .
خلاصه غزالى دانشمندى فوق العاده و نويسندهاى با ارزش است ، در نگارش سبكى مخصوص به خود دارد ، سبكى عجيب و معجزه آسا ، و بر اين اساس قطعاً آن كتابى كه به او نسبت داده مىشود و مىگويند : اين كتاب نشان مىدهد كه او شيعه شده است ، از آن او نيست . « 1 » شيخ بهايى در كشكول مىگويد :
هر يك از علماى اسلام در يك جهت متخّصص و معروف شده و تخصّص
هامش
( 1 ) . كشكول بهايى ، ج 2 ، ص 246 . .