شرح
داود ، عن النعمان بن عبد السلام ، عن أبي حنيفة قال : سألت أبا عبد اللَّه عليه السلام عن رجل زنى بميتة ، قال : لا حدّ عليه . « 1 »
سند روايت : شيخ طوسى رحمه الله از محمّد بن علىّ بن محبوب نقل مىكند ؛ و اسناد ايشان به كتاب او صحيح است . ابوحنيفه كنيهى « سعيد بن بيان » است كه ثقه مىباشد ؛ نعمان بن عبدالسّلام توثيق ندارد ؛ و نجاشى رحمه الله سليمان بن داود منقرى را توثيق كرده است . بنابراين ، سند روايت صحيح نيست .
فقه الحديث : ابوحنيفه مىگويد : از امام صادق عليه السلام دربارهى مردى پرسيدم كه با ميّت زنا كرده است ، امام عليه السلام فرمود : حدّى ندارد .
حلّ تنافى دو دسته از روايات
1 - سند روايت ابوحنيفه ضعيف است . لذا ، در مقابل آن دو روايت كه يكى صحيحه بود ، نمىتواند مقاومت كند . 2 - بر فرض اين كه سند روايتِ ابوحنيفه معتبر باشد ، بعضى گفتهاند : دو روايت گذشته را بر زناى با ميّت اجنبى و اين روايت را بر وطى با همسرش حمل مىكنيم . در فرع بعد خواهيم گفت كه مَرد بر وطى با زوجهى مُردهاش تعزير مىشود . ممكن است بگوييد : « لا حدّ عليه » هرگونه عقوبتى را نفى مىنمايد ؛ زيرا ، حدّ در معناى اعمّ از حدّ اصطلاحى و تعزير استعمال مىشود . مىگوييم : اين سخن در اينجا راه ندارد ؛ زيرا ، در روايت ، قرينهى بر خلاف داريم . سائل از زناى با ميّت مىپرسد ، جواب امام عليه السلام نيز مربوط به همين سؤال مىشود . « لا حدّ عليه » يعنى حدّ زنا ندارد ؛ لذا حدّ به معناى اصطلاحى به كار رفته است . اين حمل بهطور كلّى صحيح نيست ؛ زيرا ، وطى با زوجه حتّى پس از مرگش معنون به عنوان زنا نمىشود . بر هر وطى حرامى زنا صادق نيست ؛ اگر كسى در حال حيض با همسرش مجامعت كند ، عملش حرام است ولى زنا نيست . عنوان زنا متقوّم است به اين كههامش
( 1 ) . وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص 574 ، باب 2 از ابواب نكاح البهائم ، ح 3 .