شرح
شرك آورد و از اسلام بيرون رفت . آيا او را توبه مىدهند يا او را مىكشند و توبه نمىدهند ؟ امام عليه السلام نوشت : او را مىكشند .
اين روايت در خصوص مرتدّ فطرى است . از مجموع روايات تفصيل بين مرتدّ ملّى و فطرى استفاده مىشود . فتاواى فقها نيز با آن موافق است .
استتابهى مرتدّ
1 - از رواياتى كه مشتمل بر استتابهى مرتدّ است ، استفاده مىشود اين عمل بر حاكم شرع واجب است ؛ زيرا ، « يستتاب » جملهى خبريّه در مقام انشا است كه دلالت بر وجوب دارد . 2 - در عبارت تحريرالوسيله دربارهى زن مرتدّ ، استتابه مطرح نشده است ؛ ولى در مرتدّ ملّى فرمود : « ويستتاب ، فإن امتنع قتل ، والأحوط استتابته ثلاثة أيّام » چه فرقى بين زن مرتدّ با مرتدّ ملّى است كه در يكى مسأله استتابه مطرح شده و در ديگرى نيامده است با آن كه رواياتى كه در خصوص زن مرتدّ رسيده ، مشتمل بر اين لفظ هست ؟ مثلًا در موثقهى عباد بن صهيب فرمود : « والمرأة تستتاب . . . » « 1 » و در صحيحهى ابنمحبوب فرمود : « والمرأة إذا ارتدّت عن الإسلام استتيب . . . » . « 2 » 3 - اگر زن مرتدّ يا مرتدّ ملّى پيش از مطالبهى حاكم توبه كند ، توبهاش قبول و موضوع استتابه منتفى مىشود . پذيرش توبه متوقّف بر طلب حاكم نيست ؛ امّا پس از طلب حاكم ، اگر در مدّت مقرّر توبه كرد ، آزاد مىشود ؛ و گرنه مرد مرتدّ كشته و زن مرتدّ به زندان ابد مىافتد . اينطور نيست كه هر وقت مرتدّ توبه كند ، توبهاش را بپذيرند . با اين بيان ، اشكال بر عبارت تحريرالوسيله روشن مىشود ؛ زيرا ، ايشان فرمود : « و تقبل توبتها فإن تابت أخرجت عن الحبس » . در چه زمانى توبهاش پذيرفته مىشود ؟ اگر يك سال پس از استتابهى حاكم شرع توبه كند ، چه دليلى بر قبولى توبهاش داريم تا او را از زندان آزاد سازيم ؟ تعبير تحريرالوسيله با روايات باب سازش ندارد . در موثّقه عباد بن صهيب مىگويد : « المرأة تستتاب فإن تابت وإلّا حبست في السّجن » « 3 » و در صحيحه حسين بن محبوب مىفرمايد : « والمرأة إذا ارتدت عن الإسلام استتيبت فإن تابت وإلّا اخلدت في السّجن . . . » « 4 » در اين دو روايت نفرمود : هر وقت توبههامش
( 1 ) . وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص 550 ، باب 4 از ابواب حدّ مرتد ، ح 4 و 6 .
( 2 ) . همان .
( 3 ) . همان .
( 4 ) . همان .