شرح
أصالة العموم و أصالة الإطلاق تعارضى باقى نمىماند كه موضوع ترجيح به شهرت باشد .
نتيجه : مرتدّ فطرى پس از آن كه توبه كرد ، پاك مىشود ؛ بنابراين ، عباداتش صحيح خواهد بود ، با زن مسلمان مىتواند ازدواج كند ، ازدواج با زوجهى سابقش پس از گذشتن ايّام عدّهى وفات - از باب قدر متيقّن و إلّابرخى از فقها گفتهاند : بعد از توبه - با عقد جديد اشكالى ندارد ؛ اگر پدر يا مادرش مُرد ، از آنان ارث مىبرد ؛ و اگر كسب و تجارت و معاملهاى كرد ، مالك مىشود .
تحقيقى در مفاد روايات
استتابهاى كه در روايات استعمال شده ، در درجهى اوّل مربوط به قتل است و با مقدارى توسعه ، شامل جدايى و اعتداد زوجه و تقسيم اموال نيز مىشود ؛ يعنى با توبه ، حدّش ساقط نمىشود ، بينونت از بين نمىرود ، و اموالى كه تقسيم شده به ملكش برنمىگردد . در نوع روايات ، عبارت « لا يستتاب » استعمال شده است ؛ امّا در يك روايت « لا توبة له » دارد ؛ و آن روايت اين است : محمّد بن يعقوب ، عن عليّ بن إبراهيم ، عن أبيه ، وعن عدّة من أصحابنا ، عن سهل بن زياد جميعاً ، عن ابن محبوب ، عن العلاء بن رزين ، عن محمّد بن مسلم ، قال : سألت أبا جعفر عليه السلام عن المرتدّ ، فقال : من رغب عن الإسلام وكفر بما انزل على محمّد صلى الله عليه و آله بعد إسلامه فلا توبة له وقد وجب قتله وبانت منه امرأته ويقسّم ما ترك على ولده . « 1 » سند روايت : اين روايت دو سند دارد : يكى از آنها : « محمّد بن يعقوب ، عن عليّ بن ابراهيم ، عن أبيه ، عن الحسن بن محبوب ، عن العلاء بن رزين ، عن محمّد بن مسلم » است كه سندى صحيح است ؛ امّا سند ديگر مشتمل بر سهل بن زياد است كه هرچند دربارهاش گفتهاند : « الأمر في سهل سهل » ، ليكن خالى از مناقشه نيست . فقه الحديث : محمّد بن مسلم از امام باقر عليه السلام از حكم مرتدّ پرسيد - ( سؤال مطلق است ، شامل مرتدّ ملّى و فطرى مىشود ، ليكن جواب امام عليه السلام در خصوص مرتدّ فطرى است وهامش
( 1 ) . وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص 544 ، باب 1 از ابواب حدّ مرتد ، ح 2 .