شرح
فقه الحديث : در اين روايت صحيحه امام باقر عليه السلام فرمود : هرگاه اميرمؤمنان عليه السلام مىخواست مسلمانى را به تبعيد بفرستد ، او را به نزديكترين بلاد شرك به اسلام تبعيد مىكرد - يعنى بلدى كه از نظر فكرى و اعتقادى به اسلام نزديك باشد - در زمان آن حضرت ، بلاد ديلم از اين نظر ، نزديكترين بلاد به اسلام بود .
اين حديث با قول ابنسعيد حلّى رحمه الله در جامع « 1 » موافق است ؛ يعنى محارب را از سرزمين اسلام به بلاد غير اسلام تبعيد كنند .
4 - وعنه ، عن الحسين بن سعيد ، عن الحسن ، عن زرعة ، عن سماعة ، عن أبي بصير ، قال : سألته عن الإنفاء من الأرض كيف هو ؟ قال : ينفى من بلاد الإسلام كلّها ، فإن قدر عليه في شيء من أرض الإسلام قتل ، ولا أمان له حتّى يلحق بأرض الشّرك . « 2 »
فقه الحديث : اين روايت صحيحه نيز بر قول ابنسعيد حلّى رحمه الله دلالت دارد . روايت مضمره است ؛ يعنى راوى ، امامى را كه مسئولٌ عنه بوده ، ذكر نكرده است .
ابوبصير پرسيد : تبعيد از ارض چگونه است ؟
امام عليه السلام فرمود : بايد از تمامى بلاد اسلام بيرون رود . اگر بر او در سرزمين اسلام دست يافتند ، او را مىكشند . برايش در دارالاسلام امانى نيست تا به سرزمين شرك بپيوندد .
نقد اين دو روايت
برخى از فقها فرمودهاند : اين دو روايت صحيحه بر خلاف ظاهر قرآن است ؛ لذا آنها را كنار مىگذاريم .
اين بيان تمام نيست ؛ زيرا ، تمام مقيّدات بر خلاف اطلاقات قرآن است . لازمهى اين
هامش
( 1 ) . الجامع للشرايع ، ص 241 - 242 .
( 2 ) . وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص 540 ، باب 4 از ابواب حدّ محارب ، ح 7 .