شرح
مىشود ، بيدار بودن صاحب خانه يا خواب بودنش براى او فرقى نمىكند و به تعبير مرحوم محقّق رحمه الله متغلّبانه وارد خانه مىشود ، « 1 » و سارقى كه مخفيانه با استفادهى از تاريكى شب مرتكب دزدى مىشود و كوشش مىكند صاحب خانه بيدار نشود ، معمولًا سلاحى همراه ندارد .
بنا بر اين تعريف ، تفصيلى كه امام راحل رحمه الله دادهاند ، تمام است ؛ زيرا سارقى كه مسلّح وارد خانه مىشود تا اموال صاحب خانه را ببرد از مصاديق محارب است ، ولى سارقى كه بدون اسلحه وارد مىشود ، از مصاديق محارب نيست ؛ زيرا ، وجود سلاح به معناى خاصّ يا عامش كه شامل سنگ و چوب و عصا هم شود ، در حقيقت معناى محارب دخالت دارد .
مرحوم محقّق رحمه الله مىفرمايد : « اللصّ محارب ، فإذا دخل الدار متغلّباً كان لصاحبها محاربته » . « 2 » ظاهر عبارت اين است كه تغلّب در معناى لصّ دخالت دارد ؛ يعنى سارقى كه متغلّب و متّكى بر سلاح است ؛ نه آن كه لُصّ دو نوع باشد : لصّ متغلّب و لصّ غير متغلّب .
اگر بگوييم : لصّ معناى عامى دارد بهگونهاى كه هم مصداق محارب و هم غير آن ، هر دو را شامل مىشود ، آيا با استفادهى از روايات مىتوان گفت : لصّ حكم محارب را دارد ؛ هرچند مصداق محارب هم نباشد .
وعنه ، عن محمّد بن يحيى ، عن غياث بن إبراهيم ، عن جعفر ، عن أبيه عليهما السلام ، قال : إذا دخل عليك اللُصّ يريد أهلك و مالك فإن استطعت أن تبدره وتضربه فابدره واضربه ، وقال : اللصّ محارب للَّهولرسوله فاقتله ، فما منك منه فهو عليّ . « 3 »
فقه الحديث : در اين موثّقه امام باقر عليه السلام فرمود : اگر دزدى به خانهى شما داخل شد كه نظر به مال و اهل تو داشته باشد - لازم نيست نظر به هر دو داشته باشد ؛ نظر به يكى نيز كافى است - اگر قدرت داشتى بر او سبقت بگيرى و او را بزنى ، اين كار را انجام بده . سپس
هامش
( 1 ) . شرايع الاسلام ، ج 4 ، ص 960 .
( 2 ) . همان .
( 3 ) . وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص 543 ، باب 7 از ابواب حدّ محارب ، ح 2 .