[ حكم توبة المحارب ]
[ مسألة 7 - لو تاب المحارب قبل القدرة عليه سقط الحدّ دون حقوق النّاس من القتل والجرح والمال ، ولو تاب بعد الظفر عليه لم يسقط الحدّ أيضاً . ]
شرح
حكم توبهى محارب
اگر محارب قبل از دستگيرى توبه كند ، حدّ محاربه ساقط مىگردد ؛ امّا حقوق مردم مانند : قصاص به سبب قتل يا جنايت و ضمان مال باقى است ؛ و اگر بعد از دستگيرى توبه كند ، هيچ يك از دو حقّ ساقط نمىگردد .سقوط حدّ محاربه به وسيلهى توبه قبل از دستگيرى
دليل سقوط حدّ محارب در اين فرض آيهى محاربه است كه در ادامهى آن به صورت استثنا مىفرمايد : إِلَّا الَّذِينَ تَابُواْ مِن قَبْلِ أَن تَقْدِرُواْ عَلَيْهِمْ فَاعْلَمُواْ أَنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ ؛ « 1 » مگر افراد محاربى كه قبل از آن كه بر آنان قدرت پيدا كنيد ، توبه كنند . در روايت علىّ بن حسّان اين جمله را به اينگونه تفسير كرده است : « يعني يتوبوا قبل أن يأخذهم الإمام » « 2 » يعنى قبل از آن كه امام آنان را بگيرد ، توبه كرده باشند . خداوند آمرزندهى مهربان است . علاوه بر آيهى شريفه در قسمتى از روايات نيز مسألهى توبه مطرح شده است ، هرچند با وجود آيهى شريفه نيازى به آن روايات نيست . حارثة بن زيد در زمان امير مؤمنان عليه السلام عنوان محارب پيدا كرد و پس از توبه نزد امام آمد و آن حضرت توبهاش را پذيرفت . « 3 » با توبهى محارب قبل از دستگيرى ، حدّ محاربه ساقط مىشود ؛ اما اگر مرتكب قتل يا جرح يا اخذ مال شده باشد ، قصاص نفس يا عضو و ضمان مال از بين نمىرود ، بلكه بايدهامش
( 1 ) . سورهى مائده ، 34 .
( 2 ) . وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص 536 ، باب 1 از ابواب حدّ محارب ، ح 11 .
( 3 ) . جواهر الكلام ، ج 41 ، ص 581 .