شرح
محمّد بن عليّ بن الحسين بإسناده عن العلاء ، عن محمّد بن مسلم ، عن أحدهما عليهما السلام ، قال : قال رسول اللَّه صلى الله عليه و آله : من قتل دون ماله فهو شهيد ، وقال : لو كنت أنا لتركت المال و لم اقاتل . « 1 »
فقه الحديث : در اين صحيحه ، امام باقر يا امام صادق عليهما السلام فرمودند : رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود : اگر كسى به عنوان دفاع از مالش كشته شود ، شهيد خواهد بود . امام عليه السلام فرمود : اگر من باشم ، مال را براى او مىگذارم و مقاتله نمىكنم .
از روايت استفاده مىشود : مقاتله براى دفاع از مال اشكال ندارد ؛ حتّى اگر به قتل مدافع منتهى گردد . ليكن ذيل روايت بيانگر اين است كه شهادت در اين مورد مانند شهادت در جهاد نيست ؛ زيرا ، فرمود : مال آن قدر ارزش ندارد كه به خاطرش مقاتله كنيم ؛ و چهبسا اين مقاتله به كشتن ما تمام شود . نبايد براى يك امر مادّى جان نبىّ يا معصومى از دست برود ؛ ما از اين نوع شهادت ، استقبال نمىكنيم .
به هر حال ، اين روايت بر جواز دفاع از مال تا حدّ مقاتله و شهيد شدن دلالت دارد . در مقاتله ، گاه انسان مىكشد و گاهى او را مىكشند . پس كشتن مهاجم نيز اشكالى ندارد . در روايت ديگر به جواز قتل مهاجم تصريح شده است .
محمّد بن يعقوب ، عن أحمد بن محمّد ، عن محمّد بن أحمد القلانسي ، عن أحمد بن الفضل ، عن عبداللَّه بن جبلة ، عن فزارة ، عن أنس أو هيثم بن براء ، عن أبي جعفر عليه السلام ، قال : قلت له : اللصّ يدخل عليّ في بيتي يريد نفسي ومالي . فقال : اقتله فاشهد اللَّه و من سمع أنّ دمه في عنقي . « 2 »
فقه الحديث : در اين روايت از امام باقر عليه السلام مىپرسد : دزدى به خانهام داخل مىشود و قصد مال و جانم را دارد .
امام باقر عليه السلام فرمود : او را به قتل برسان . خونش به گردن من ، خدا و شنوندگان شاهد اين مطلب .
هامش
( 1 ) . وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص 589 ، باب 4 از ابواب دفاع ، ح 1 .
( 2 ) . همان ، ص 588 ، باب 3 از ابواب دفاع ، ح 1 .