شرح
نسبت به او مشكوك است ؛ بههمين جهت قيد « الأصلي » را براى خارج كردن اين شخص و توضيح اين مطلب افزودند .
كسانى كه اين قيد را نياوردهاند نيز خنثاى مشكل را خارج مىدانند ، ليكن تكيهى آنان بر كلمهى « ذَكَره » است كه مضاف به ضمير است ، و در خنثاى مشكل نمىدانيم كه اين عضو « ذَكَر » اوست يا نه ؟
پس ، هر دو گروه ، زناى خنثاى مشكل را موجب حدّ نمىدانند . ليكن عبارت گروهى از فقها بهروشنى خروج او را مىرساند ؛ و عبارت ديگران ، با مقدارى تأمّل . بنابراين ، اين قيد را بايد توضيحى دانست و نه احترازى .
5 - آيا مرد در تحقّق زناى موجب حدّ ، بايد مباشرت در ادخال داشته باشد ؟ بهبيان ديگر ، آيا « إدخال الإنسان » ظهور در مباشرت دارد يا اعمّ است از جايى كه مردى خود را در اختيار زنى گذاشته و زن مباشر اين عمل شود ؟
اين فرع فقهى ، قابل تأمّل و مورد ابتلا در باب قضا است . ظاهراً از اين تعبير ، عموميّت استفاده مىشود ؛ زيرا ، ملاكِ حدّ ، لذّت و خواست نامشروع است ؛ و در اين ملاك ، فرقى نيست بين اينكه مباشر مرد باشد يا زن . البته اگر بر عبارت ، جمود داشته باشيم و عرف را كنار بزنيم ، عبارت ، ظهور در مباشرت دارد ؛ ليكن نبايد فهم عرفى كه از اين عبارت ، اطلاق را مىفهمد ، از دست داد .
6 - نكتهاى كه ايشان در عبارت متعرّض آن نشده ، و مسألهاى مبتلا به است و مصاديق خارجى دارد ، اين است كه آيا زناى موجب حدّ به « إدخال الإنسان ذَكَره مجرّداً عن حجاب » محقّق مىشود و يا اعمّ است ؟ يعنى اگر بر آن حجاب و پوششى همانند كاپوت و . . . بگذارند و مرتكب عمل شنيع شوند ، آيا زنا صادق است ؟
اطلاق عبارتِ « إدخال ذَكَره . . . » هر دو صورت را مىگيرد ؛ ليكن ممكن است بهكسانى كه تعبير « إيلاج » را بهكار بردهاند ، اشكال شود با وجود حجاب ، احاطهاى پيدا نمىشود و زناى موجب حدّ محقّق نمىگردد . امّا اين اشكال وارد نيست ؛ زيرا ، ضابطهى اصلى در تحقق زنا ، « إدخال الإنسان ذَكَره الأصلي » است ، كه بهنظر عرف ، هم با پوشش و هم بدون آن صادق است . در اين بحث ، ما در مقام پيدا كردن ضابطه هستيم و نه تطبيق حكمتهاى