شرح
دارد و چيزى كه مانع و صارف از اين وجوب باشد ، وجود ندارد . از اين رو ، نبايد به احتياط لزومى قائل شد ، بلكه بالاتر از آن ، بايد فتوا به وجوب داد .
بحث دوم : تعداد مؤمنان
در تعداد گروه مؤمنان اختلاف شديدى است ؛ اعداد يك ، دو ، سه ، چهار ، و ده به عنوان حدّاقل از طايفه در كلمات آمده است ؛ برخى نيز آن را به عرف حواله كردهاند .
نكته : در عبارت تحرير الوسيله ، امام راحل رحمه الله فرموده است : « والأحوط حضور طائفة من المؤمنين ثلاثة أو أكثر » ؛ اين عبارت ، دو احتمال دارد :
1 - امام راحل در اصل حضور طائفه احتياط كرده ، ولى در تعداد آنان ، سه يا بيشتر به طور قطع فتوا داده است .
2 - در هر دو مطلبِ حضور طائفه و تعدادشان احتياط كردهاند ؛ در برابر كسانى كه حدّاقل طايفه را دو يا يك نفر گفتهاند .
ظاهرِ عبارت ، احتمال اوّل را تقويت مىكند ؛ يعنى احوط مربوط به حضور طايفه در مقابل عدم حضور آنان است ؛ امّا « ثلاثة أو أكثر » تفسير طايفه است ؛ و از بين اقوالى كه در تعداد طايفه وجود دارد ، ايشان اين اقوال را اختيار كرده است . شاهدش اين كه اگر در هر دو مطلب احتياط كرده بودند ، بايد « الأحوط » را تكرار مىكردند .
تحديد حدّاقل طائفه به يك نفر
جمع زيادى از فقها مانند علّامه رحمه الله در قواعد « 1 » محقّق رحمه الله در نافع « 2 » ، شيخ قدس سره در نهايه « 3 » ، ابن سعيد حلّى رحمه الله در جامع « 4 » ، مرحوم طبرسى در مجمع البيان « 5 » ، طوسى رحمه الله « 6 » در تبيان و ابن عباس رحمه الله در
هامش
( 1 ) . قواعد الاحكام ، ج 2 ، ص 254 .
( 2 ) . مختصر النافع ، ص 295 .
( 3 ) . النهاية في مجرّد الفقه والفتوى ، ص 701 .
( 4 ) . جامع الشرايع ، ج 549 .
( 5 ) . مجمع البيان ، ج 7 ، ص 196 .
( 6 ) . التبيان ، ج 7 ، ص 406 .