شرح
نباشد ، قول شاذّ و نادر نيز نيست ؛ و مختار امام راحل رحمه الله در تحرير الوسيله همين قول است .
ابتدا به بررسى دليل اين قول مىپردازيم :
الف : وعن عليّ بن إبراهيم ، عن محمّد بن عيسى بن عبيد ، عن يونس ، عن إسحاق بن عمّار ، قال : سألت أبا إبراهيم عليه السلام عن الزاني كيف يجلد ؟ قال :
أشدّ الجلد ، قلت : فمن فوق ثيابه ؟ قال : بل تخلع ثيابه ، قلت : فالمفتري ؟ قال :
يضرب بين الضربين جسده كلّه فوق ثيابه . « 1 »
فقه الحديث : در اين روايت موثّقه ، اسحاق بن عمّار از امام هفتم عليه السلام پرسيد : چگونه بر زانى تازيانه مىزنند ؟ امام عليه السلام فرمود : محكم مىزنند . راوى پرسيد : از روى لباس ؟
امام عليه السلام فرمود : نه ، بايد برهنه شود و لباسها را درآورد . . .
در اين روايت ، تفصيلى ديده نمىشود . روايت سوم اين باب نيز مانند همين روايت بوده و از يك راوى است ؛ بنابراين ، به حسب واقع يك روايت بيشتر نيست ؛ هر چند صاحب وسائل رحمه الله آنها را دو روايت قرار داده است ؛ فقط روايت اوّل اضافهاى دارد .
راوى سؤال كرد : حدّ قاذف و مفترى را چگونه مىزنند ؟ امام عليه السلام فرمود : به طور متوسّط ، نه ضرب شديد و نه ضرب خفيف ، از روى لباسهايش .
ب : وعن أبي عليّ الأشعري ، عن محمّد بن عبدالجبّار ، عن صفوان بن يحيى ، عن إسحاق بن عمّار ، قال : سألت أبا إبراهيم عليه السلام عن الزاني كيف يجلد ؟ قال :
أشدّ الجلد ، فقلت : من فوق الثياب ؟ فقال : بل يجرّد . « 2 » سؤال : راوى از امام عليه السلام دربارهى زانى پرسيده و ظهور عنوان « زانى » در مرد زانى است . آيا اين حكم اختصاص به مردان دارد و يا مانند « رجل شكّ بين الثلاث والأربع » است كه رجوليّت دخالتى در آن ندارد و بايد الغاى خصوصيّت كرد ؟ همانگونه كه از ظاهر فتواى صدوق رحمه الله در كتاب مقنع استفاده مىشود كه فرمود : اگر زن و مردى در حال برهنگى
هامش
( 1 ) . وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص 369 ، باب 11 از ابواب حدّ زنا ، ح 2 .
( 2 ) . همان ، ح 3 .