شرح
اجماع با اين خصوصيّت است كه اگر روايتى تا اصحاب اجماع صحيح باشد ، ديگر به افرادى كه پس از اصحاب اجماع تا امام عليه السلام واقع شدهاند كارى نداريم ؛ به جهت شخصيّت و عظمتى كه اصحاب اجماع در نقل حديث دارند ، سند روايت تا به آنان كه تصحيح شد ، بايد صحيح شمرد . از اين رو ، روايت را بر اين مبنا معتبر دانستهاند .
فقه الحديث : ابوبصير از امام باقر عليه السلام پرسيد : مردى كه در يك روز چند مرتبه مرتكب زنا مىشود ، چه حكمى دارد ؟
امام باقر عليه السلام فرمود : اگر با يك زن چند مرتبه زنا كرده ، بيش از يك حدّ به او نمىزنند ؛ امّا اگر در يك روز و يك ساعت با زنان متعدّد فجور كرده ، به تعداد زنان حدّ مىخورد . - اين عبارت امام عليه السلام كه فرموده : « في يوم واحد وفي ساعة واحدة » ، فرد خفىّ را بيان مىكند ؛ مفهومش اين نيست كه اگر در چند روز و يا چند ساعت زنا كرد ، اين حكم را ندارد ؛ بلكه عكس آن را مىرساند ؛ يعنى وقتى چند زنا كه در يك روز و يا يك ساعت حدود مكرّر دارد ، به طريق اولى اگر در چند ساعت و يا چند روز سر زند ، حدّش مكرّر خواهد بود . لذا ، از اين عبارت تقييد استفاده نمىشود .
به بيان ديگر ، وقتى با يك ساعت شهوترانى بايد چند صد تازيانه بخورد - ( اين فرد خفىّ ) - در صورتى كه چندين ساعت غرق لذّت بوده - ( فرد جلىّ ) - همان حكم به وضوح پياده مىشود .
حلّ اشكالات : اين روايت با چنين دلالت و سندى در منظر فقها بوده و در عين حال ، به غير از صدوق رحمه الله در مقنع « 1 » و ابن جنيد رحمه الله « 2 » كسى به آن فتوا نداده است ؛ يعنى اصحاب از آن اعراض كردهاند . لذا ، در بحثهاى گذشته گفتيم : اگر يك روايتى از نظر سند معتبر و دلالتى روشن داشته باشد ، با بىاعتنايى اصحاب و فقها مىفهميم و اطمينان پيدا مىكنيم كه فتوا و نظر ائمّه عليهم السلام به آنان رسيده و با توجّه به آن ، ديدهاند اين روايت مخالف با مذاق امامان عليهم السلام و فتواى آنان است . از اين رو ، آن را طرح كردهاند ، و حكم الهى را غير از آنچه مفاد اين روايت است ، تشخيص دادهاند .
هامش
( 1 ) . المقنع ، ص 438 .
( 2 ) . مختلف الشيعة ، ج 9 ، ص 176 .