[ جزّ الشعر مطلقا أو حلق الرأس فقط ؟ ]
[ مسألة 3 - الجزّ حلق الرأس ، ولايجور حلق لحيته ولا حاجبه ، والظاهر لزوم حلق جميع رأسه ولا يكفي حلق شعر الناصية . ]
شرح
جزّ شعر يا حلق رأس ؟
دو روايتى كه در مبحث قبل بيان شد ، در روايت اوّل ، عبارت « يجزّ شعره » ديده مىشود . « شعر » عنوان عامى است كه شامل موى سر ، موى ريش و ابرو مىشود . « جزّ » نيز به معناى چيدن است ؟ در حالى كه در روايت دوم ، تعبير « يحلق رأسه » آمده است ؛ و « حلق » عنوانى غير از « جزّ » مىباشد ؛ زيرا ، تراشيدن غير از چيدن است ؛ و روايت ، حلق را مقيّد به موى سر كرده ، شامل ريش و ابرو نمىشود . سؤال اين است كه آيا اين دو روايت ، دو عنوان جدا مطرح كرده و مسألهى « حلق » غير از مسألهى « جزّ » است ، يا اينكه « جزّ » اطلاق دارد و يكى از مصاديق آن حلق است ؟ كما اينكه امام راحل رحمه الله در تحرير الوسيله فرموده : « الجزّ حلق الرأس » ؛ يعنى مقصود اين استكه مو از بين برود ، خواه به صورت تراشيدن باشد و يا به صورت چيدن . اگر دو عنوان مقابل يكديگر باشند ، چارهاى نيست از اينكه در جمع بين اين دو روايت ، قائل به تخيير شويم ؛ ولى اگر « حلق » را اخصّ از « جزّ » دانستيم ، بايد به روايت « حلق » ، روايت « جزّ » را تخصيص بزنيم ؛ همانگونه كه در تحرير ، « حلق » را مصداق « جزّ » گرفتهاند .حلق تمام سر يا مقدارى از آن ؟
آيا مراد از « حلق رأس » ، تراشيدن موى تمام سر است يا مىتوان به تراشيدن مقدارى از آن اكتفا كرد ؟ ظهور عرفى « يحلق رأسه » چيست ؟ ظهور اين عبارت در تراشيدن تمام موى سر او است ، نه اينكه قسمتى از آن را بتراشند ؛ در حالى كه فتواى شيخ مفيد رحمه الله در كتاب مقنعه « 1 » وسلّار رحمه الله در مراسم « 2 » بر تراشيدن موىهامش
( 1 ) . المقنعة ، ص 780 .
( 2 ) . المراسم ، ص 255 .