شرح
بررسى سند روايات گروه سوم
مطالب بالا بر فرض قبول بى اعتبارى روايات طايفهى سوم ، جا دارد ؛ در حالى كه اين طايفه مركّب از روايات معتبر و ضعاف است ؛ و صحيح و معتبر بودن برخى از آنها كافى است تا شاهد جمع قرار گيرد .
به يك روايت معتبر از نظر سند و دلالت اشاره مىكنيم :
وعنه ، عن ابن أبي عمير ، عن عبدالرّحمن وحمّاد ، عن الحلبي ، عن أبي عبداللَّه عليه السلام قال : في الشيخ والشيخة جلد مائة والرجم والبكر والبكرة جلد مائة ونفي سنة . « 1 »
فقه الحديث : در اين روايت صحيحه ، امام عليه السلام مىفرمايد : در زناى پيرمرد و پيرزن صد تازيانه و رجم ثابت است . هر چند ما در مباحث اصولى در باب مفاهيم ، به مفهوم در همه جا قائل نشدهايم ؛ ولى برخى از تعبيرات ظهور در مفهوم دارد . مانند اين عبارت « في الشيخ والشيخة . . . » ذكر شيخ و شيخه به عنوان مثال نيست ؛ بلكه مىخواسته در ابتدا حكم آنها را بيان ، و پس از آن به حكم شابّ و شابّه بپردازد .
اگر گفته شود : منافاتى ندارد كه حكم هر دو ( شيخ و شابّ ) يكى باشد .
مىگوييم : در اين صورت تعبير « في الشيخ والشيخة جلد مائة والرجم » صحيح نخواهد بود ؛ زيرا ، ما دو نوع زانى محصن داريم : « شابّ و شيخ » . اگر روايت ، شيخ و شيخه را موضوع حكمى قرار داد ، معناى آن نفى حكم از غير اين مورد ، يعنى « شابّ و شابّه » است .
به بيان ديگر ، عبارت و حكم در « أكرم زيداً » منافاتى با اكرام عمرو ندارد ؛ زيرا ، مفهوم « أكرم زيداً » ، « لاتكرم عمراً » نخواهد بود . ولى سياق روايت فوق به اينگونه نيست . گويا روايت مىخواهد بگويد : مسألهى رجمى كه شنيدهايد ، خيال نكنيد در همه جا به تنهايى پياده مىشود ؛ بلكه اگر زانىِ محصن شيخ و شيخه بود ، علاوه بر رجم ، عقوبت تازيانه هم اضافه مىشود .
هامش
( 1 ) . وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص 348 ، باب 1 از ابواب حدّ زنا ، ح 9 .