از امام امير المؤمنين - عليه السلام - روايت شده است كه « اگر اقليمهاى هفتگانه و هر چه را در زير آنها است به من مىدادند » . « 35 » و همچنين آيا امكان آن هست كه آسمانهاى هفتگانه اشاره به ستارگان يا به هفت منظومهء شمسى يا كهكشانها بوده باشد ؟ و شايد با پيشرفت علم آدمى بتواند به معانى ديگرى برسد . و همانندى ميان آسمانها و زمين در اين جا عددى يا جنسى است از آن روى كه زمين از پراكندگيهاى آسمان است .
«
يَتَنَزَّلُ الْأَمْرُ بَيْنَهُنَّ
- امر ميان آنها فرود مىآيد . » امر سنتهاى خدا و قضا و قدر او است و آنچه براى تدبير شؤون خلق لازم است ، و شايد اين را از آن روى امر ناميدهاند كه خدا فرشتگان را بر همه چيزها موكّل كرده تا ارادهء او را در كاينات اجرا كنند ، پس از بالا به آنان فرمان مىدهد و ايشان به آنچه اراده كرده است عمل مىكنند .
چون از آن فلسفهء اساسى كه آسمانها و زمين براى آن آفريده شده است بحث كنيم ، در خواهيم يافت كه بهرهمندى از نگريستن به آنها حاصل نمىشود ، و نه از نقشى كه در وجود و هستى دارند ، بلكه مقصود كمال معنوى و روحى است كه از معرفت پروردگار به ميانجيگرى نامهاى تجلّى يافتهء در جهان پيرامون شخص حاصل مىشود .
/ 89 «
لِتَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ
- براى آن كه بدانيد كه خدا بر هر چيز توانا است . » كه نشانهء قدرت او در آفريدن عظيم آسمانها و زمين است تا ما را به اين حقيقت رهبرى كند .
«
وَ أَنَّ اللَّهَ قَدْ أَحاطَ بِكُلِّ شَيْءٍ عِلْماً
- و اين كه علم خدا بر همه چيز احاطه دارد . » نشانهء اين همان امر است كه براى تدبير همه چيز نازل مىشود . و علم
هامش
( 35 ) - نهج البلاغة ، خطبهء 224 .